Σκέφτεσαι να κόψεις το κάπνισμα; Δες πώς να το κάνεις!

Γράφει στο efiveia.gr η Βέρα Πιτσογιάννη, Λογοθεραπεύτρια-Σύμβουλος Ψυχοκοινωνικής Υγείας, PhD(c)

Αν έχει περάσει έστω και για λίγο από το μυαλό σου να κόψεις το κάπνισμα, τότε ήδη είσαι σε πολύ καλό δρόμο. Μπορεί να μην το καταλαβαίνεις, αλλά το να το σκεφτείς είναι ένα από τα πιο σημαντικά βήματα. Δείχνει ότι κάπου μέσα σου ξέρεις πως δεν το χρειάζεσαι πραγματικά.

Η αλήθεια είναι πως το να κόψεις το κάπνισμα δεν είναι εύκολο, ειδικά στην εφηβεία. Πολλοί έφηβοι ξεκινούν το τσιγάρο από περιέργεια, από παρέα ή απλά για να νιώσουν ότι «ανήκουν». Όμως με τον καιρό, αυτό που ξεκίνησε σαν κάτι απλό γίνεται συνήθεια. Και όχι μόνο συνήθεια, αλλά εξάρτηση. Η νικοτίνη σε κάνει να νιώθεις στιγμιαία πιο χαλαρός ή σε καλύτερη διάθεση, αλλά μετά από λίγο αρχίζεις να τη χρειάζεσαι απλά για να νιώθεις φυσιολογικά. Και έτσι δημιουργείται ένας κύκλος που δεν είναι πάντα εύκολο να σπάσει.

Πώς σε επηρεάζει το κάπνισμα στην καθημερινότητα

Το κάπνισμα αρχίζει σιγά σιγά να σε επηρεάζει σε περισσότερα πράγματα απ’ όσα νομίζεις. Μπορεί να κουράζεσαι πιο εύκολα στο γυμναστήριο ή στο ποδόσφαιρο, να έχεις λιγότερη αντοχή ή να λαχανιάζεις πιο γρήγορα. Η αναπνοή σου βαραίνει, τα ρούχα και τα μαλλιά σου μυρίζουν καπνό και πολλές φορές ούτε το καταλαβαίνεις. Ακόμα και η επιδερμίδα σου μπορεί να φαίνεται πιο θαμπή, ενώ τα δόντια κιτρινίζουν με τον καιρό.

Επιπλέον, το κάπνισμα επηρεάζει και πράγματα που δεν φαίνονται άμεσα. Μπορεί να έχεις πιο συχνούς πονοκεφάλους, να κουράζεσαι πιο εύκολα μέσα στη μέρα ή να μην έχεις την ίδια συγκέντρωση στο σχολείο. Ο ύπνος σου μπορεί να γίνεται πιο «ελαφρύς» και να ξυπνάς χωρίς ενέργεια. Επίσης, επηρεάζει την καρδιά και τα πνευμόνια σου, ακόμα και από μικρή ηλικία, κάνοντάς τα να δουλεύουν πιο δύσκολα.

Με τον καιρό, πέφτει και το ανοσοποιητικό σου, πράγμα που σημαίνει ότι αρρωσταίνεις πιο εύκολα. Μπορεί να εμφανίζεις πιο συχνά βήχα ή να νιώθεις ένα «βάρος» στο στήθος. Ακόμα και η φυσική σου κατάσταση γενικά πέφτει, χωρίς να το συνειδητοποιείς άμεσα.

Παράλληλα, το κάπνισμα επηρεάζει και την καθημερινότητά σου: χαλάς χρήματα σχεδόν χωρίς να το καταλάβεις και αρχίζεις να εξαρτάσαι από κάτι για να νιώθεις καλά, κάτι που στην ουσία σου αφαιρεί ελευθερία.

Τι αλλάζει όταν το κόψεις

Αν όμως το κόψεις, τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν πιο γρήγορα απ’ όσο φαντάζεσαι. Η αναπνοή σου βελτιώνεται, αποκτάς περισσότερη αντοχή και νιώθεις το σώμα σου πιο «ελαφρύ». Η ενέργειά σου ανεβαίνει, μπορείς να αποδίδεις καλύτερα σε αθλήματα ή ακόμα και στην καθημερινότητά σου. Σταδιακά, η μυρωδιά του καπνού εξαφανίζεται, η εμφάνισή σου βελτιώνεται και το δέρμα σου δείχνει πιο καθαρό. Το σώμα σου αρχίζει να «καθαρίζει» από μέσα. Οι πνεύμονές σου λειτουργούν καλύτερα, η καρδιά σου δουλεύει πιο εύκολα και η κυκλοφορία του αίματος βελτιώνεται. Θα παρατηρήσεις ότι κουράζεσαι λιγότερο μέσα στη μέρα, έχεις καλύτερη συγκέντρωση και περισσότερη ενέργεια στο σχολείο ή σε ό,τι κάνεις. Ακόμα και ο ύπνος σου μπορεί να γίνει πιο ποιοτικός, κάνοντάς σε να ξυπνάς πιο ξεκούραστος.

Επιπλέον, δυναμώνει το ανοσοποιητικό σου, οπότε αρρωσταίνεις πιο δύσκολα, ενώ μειώνονται συμπτώματα όπως ο βήχας ή το «βάρος» στο στήθος. Με τον καιρό, προστατεύεις σοβαρά την υγεία σου, μειώνοντας τον κίνδυνο για προβλήματα στην καρδιά και στους πνεύμονες.

Ταυτόχρονα, εξοικονομείς χρήματα και -ίσως το πιο σημαντικό- αρχίζεις να νιώθεις ότι ελέγχεις ΕΣΎ τη ζωή σου και όχι μια συνήθεια!!!

Βρες τον δικό σου λόγο

Αν όμως έχεις αποφασίσει να το προσπαθήσεις, υπάρχουν τρόποι που μπορούν να σε βοηθήσουν. Ένα καλό ξεκίνημα είναι να σκεφτείς σοβαρά γιατί θέλεις να το κόψεις. Ίσως δεν θέλεις να χαλάς χρήματα, ίσως σε ενοχλεί η μυρωδιά, ίσως θες καλύτερη αντοχή ή απλά δεν θέλεις να εξαρτάσαι από κάτι. Όποιος κι αν είναι ο λόγος σου, κράτα τον στο μυαλό σου, γιατί θα τον χρειαστείς στις στιγμές που θα δυσκολευτείς!

Δεν είσαι μόνος/η σου!

Είναι επίσης σημαντικό να μην το περάσεις όλο αυτό μόνος σου. Μπορείς να μιλήσεις σε έναν φίλο που εμπιστεύεσαι ή σε κάποιον μεγαλύτερο. Ακόμα και το να πεις δυνατά «προσπαθώ να το κόψω» μπορεί να σε βοηθήσει περισσότερο απ’ όσο νομίζεις. Από την άλλη, αν βρίσκεσαι συνέχεια σε περιβάλλον όπου όλοι καπνίζουν, θα είναι πιο δύσκολο να αντισταθείς, οπότε ίσως χρειαστεί να κάνεις κάποιες μικρές αλλαγές στις συνήθειές σου.

Βάλε μια συγκεκριμένη αρχή

Μια καλή ιδέα είναι να ορίσεις μια συγκεκριμένη μέρα που θα το σταματήσεις. Όχι «από αύριο» ή «κάποια στιγμή», αλλά μια κανονική ημερομηνία. Δες τη σαν ένα restart, σαν το σημείο που αφήνεις πίσω σου την παλιά συνήθεια. Μέχρι τότε, μπορείς να προετοιμαστείς, να πετάξεις ό,τι σου θυμίζει το κάπνισμα και να καθαρίσεις τον χώρο σου από τη μυρωδιά.

Τι θα νιώσεις στην αρχή και πώς να το διαχειριστείς

Στην αρχή, είναι φυσιολογικό να νιώσεις περίεργα. Μπορεί να έχεις νεύρα, άγχος ή να βαριέσαι πιο εύκολα. Ίσως νιώσεις ότι κάτι «λείπει». Αυτό όμως είναι μέρος της διαδικασίας και δεν κρατάει για πάντα. Όσο περνάει ο καιρός, το σώμα σου συνηθίζει χωρίς τη νικοτίνη και τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα.

Κάτι που βοηθάει επίσης πολύ, είναι να κρατάς τον εαυτό σου απασχολημένο! Όσο λιγότερο το σκέφτεσαι, τόσο πιο εύκολο γίνεται. Βγες για περπάτημα, ασχολήσου με κάτι που σου αρέσει, δες φίλους ή κάνε κάτι που σου αποσπά την προσοχή από το κάπνισμα. Ακόμα και μικρές αλλαγές στη ρουτίνα σου μπορούν να κάνουν διαφορά.

Και αν κάποια στιγμή «σπάσεις» και καπνίσεις ξανά, μην το δεις σαν αποτυχία. Συμβαίνει σε πολλούς. Δεν σημαίνει ότι γύρισες πίσω ή ότι δεν μπορείς να τα καταφέρεις. Σημασία έχει τι θα κάνεις μετά. Αν συνεχίσεις την προσπάθεια, είσαι ακόμα μέσα στο παιχνίδι.

Στο τέλος της ημέρας, το να κόψεις το κάπνισμα σαν έφηβος είναι από τις καλύτερες αποφάσεις που μπορείς να πάρεις για τον εαυτό σου. Δεν είναι εύκολο, αλλά είναι απόλυτα εφικτό. Και όσο πιο νωρίς το κάνεις, τόσο πιο εύκολο θα είναι να μείνει στο παρελθόν!

---

Βιβλιογραφία:

1. Das, S. K. (2003). Harmful health effects of cigarette smoking. Molecular and cellular biochemistry, 253(1), 159-165.
2. Le, T. T., Mendez, D., & Warner, K. E. (2024). The benefits of quitting smoking at different ages. American Journal of Preventive Medicine, 67(5), 684-688.
3. Mermelstein, R. (2003). Teen smoking cessation. Tobacco control, 12(suppl 1), i25-i34.
4. Saha, S. P., Bhalla, D. K., Whayne, T. F., & Gairola, C. G. (2007). Cigarette smoke and adverse health effects: An overview of research trends and future needs. International Journal of Angiology, 16(03), 77-83.
5. Sherman, C. B. (1991). Health effects of cigarette smoking. Clinics in chest medicine, 12(4), 643-658.
6. US Department of Health and Human Services. (2014). The health consequences of smoking—50 years of progress: a report of the Surgeon General.