Δυσλεξία

Γράφει στο efiveia.gr η Βέρα Πιτσογιάννη, Λογοθεραπεύτρια-Σύμβουλος Ψυχοκοινωνικής Υγείας, PhD(c)

«Είναι έξυπνο, αλλά δεν προσπαθεί.» «Διαβάζει το ίδιο κείμενο ξανά και ξανά και πάλι κάνει λάθη.» «Ξέρει την απάντηση προφορικά, αλλά δεν μπορεί να τη γράψει.»

Πολλοί γονείς έχουν κάνει κάποια στιγμή αυτές τις σκέψεις. Όταν όμως οι δυσκολίες στην ανάγνωση και στη γραφή επιμένουν, παρά την προσπάθεια του παιδιού, ίσως δεν πρόκειται για έλλειψη ενδιαφέροντος ή τεμπελιά, αλλά για μια ειδική μαθησιακή δυσκολία, όπως η δυσλεξία.

Ποια είναι τα πρώτα σημάδια;

Τα πρώτα χαρακτηριστικά εμφανίζονται συνήθως στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, όταν το παιδί αρχίζει να μαθαίνει να διαβάζει και να γράφει.

Ένα παιδί με δυσλεξία μπορεί να:

1. Διαβάζει αργά και με δυσκολία,
2. Μπερδεύει, παραλείπει ή αντιστρέφει γράμματα και συλλαβές,
3. Χάνει εύκολα τη σειρά του στο κείμενο,
4. Κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη, ακόμη και σε λέξεις που γνωρίζει,
5. Γράφει αργά και με δυσανάγνωστα γράμματα,
6. Κάνει λάθη στον τονισμό και τη στίξη,
7. Δυσκολεύεται να κατανοήσει ένα κείμενο, ιδιαίτερα ως προς την αλληλουχία, τις σχέσεις, τα συμπεράσματα ή τα βαθύτερα νοήματα
8. Δυσκολεύεται να οργανώσει τις σκέψεις του στο γραπτό λόγο,
9. Χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει τις σχολικές εργασίες.

Αρκετά παιδιά δυσκολεύονται επίσης στον προσανατολισμό στον χώρο και στον χρόνο, στη συγκέντρωση ή στην οργάνωση της σχολικής τους τσάντας και των υλικών τους.

Η δυσλεξία δεν σχετίζεται με τη νοημοσύνη

Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους είναι ότι τα παιδιά με δυσλεξία δεν είναι ικανά ή δεν προσπαθούν αρκετά.

Στην πραγματικότητα, η δυσλεξία δεν έχει καμία σχέση με τη νοημοσύνη. Αντίθετα, πολλά παιδιά διαθέτουν υψηλό γνωστικό δυναμικό, εξαιρετική αντίληψη και ιδιαίτερα ανεπτυγμένη δημιουργικότητα. Συχνά ξεχωρίζουν στην τέχνη, στη μουσική, στον αθλητισμό, στην τεχνολογία ή σε δραστηριότητες που απαιτούν φαντασία και πρωτότυπη σκέψη.

Η έγκαιρη αξιολόγηση κάνει τη διαφορά

Όσο νωρίτερα αναγνωριστούν οι δυσκολίες, τόσο πιο αποτελεσματική μπορεί να είναι η παρέμβαση. Μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση από τους κατάλληλους επαγγελματίες βοηθά να διαπιστωθεί αν πρόκειται για δυσλεξία ή για κάποια άλλη μαθησιακή δυσκολία και να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα υποστήριξης.

Η έγκαιρη παρέμβαση δεν βοηθά μόνο στην ανάγνωση και στη γραφή. Προστατεύει και την αυτοεκτίμηση του παιδιού, η οποία συχνά επηρεάζεται όταν αισθάνεται ότι αποτυγχάνει καθημερινά στο σχολείο.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι;

Οι γονείς δεν χρειάζεται να γίνουν δάσκαλοι. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο το παιδί είναι υποστήριξη, οργάνωση και ενθάρρυνση.

Μερικές πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν:

1. Χρησιμοποιήστε διαφορετικό χρώμα τετραδίου για κάθε μάθημα και χρωματιστούς φακέλους για καλύτερη οργάνωση.
2. Βάλτε αυτοκόλλητες σημειώσεις ή σελιδοδείκτες στα σημαντικά σημεία των βιβλίων.
3. Χωρίστε το διάβασμα σε μικρά χρονικά διαστήματα με σύντομα διαλείμματα αντί για πολύωρη μελέτη.
4. Χρησιμοποιήστε μαρκαδόρους για να ξεχωρίζουν οι βασικές πληροφορίες.
5. Ενισχύστε τη μάθηση μέσα από εικόνες, βίντεο, εκπαιδευτικές εφαρμογές και παιχνίδια.
6. Ζητήστε από το παιδί να σας εξηγήσει με δικά του λόγια αυτό που έμαθε, αντί να το αποστηθίσει.
7. Διαβάστε μαζί δυνατά, χωρίς να διορθώνετε κάθε λάθος εκείνη τη στιγμή.
8. Επιβραβεύστε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.

Τι χρειάζεται να αποφεύγουν οι γονείς;

Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγονται συμπεριφορές που επιβαρύνουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού.

Αποφύγετε να το συγκρίνετε με τα αδέλφια ή τους συμμαθητές του. Μην το χαρακτηρίζετε «τεμπέλη», «απρόσεκτο» ή «αδιάφορο». Μην το τιμωρείτε για τα ορθογραφικά λάθη ή επειδή χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει μια εργασία. Όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς ότι «δεν προσπαθεί αρκετά», αρχίζει πολλές φορές να πιστεύει ότι πραγματικά δεν μπορεί να τα καταφέρει.

Το πιο σημαντικό δώρο

Η δυσλεξία δεν εξαφανίζεται με την ηλικία. Το παιδί θα γίνει ένας ενήλικας που θα συνεχίσει να επεξεργάζεται διαφορετικά τον γραπτό λόγο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να πετύχει τους στόχους του. Με την κατάλληλη υποστήριξη, τις σωστές στρατηγικές μάθησης και ένα περιβάλλον που αναγνωρίζει τις δυνατότητές του, μπορεί να αναπτύξει όλες τις δεξιότητές του και να αξιοποιήσει στο έπακρο τα ταλέντα του.