Το χρονικό των Πανελλαδικών εξετάσεων υπό το πρίσμα ενός ειδικού

Με αφορμή τις σκέψεις ενός γονέα σχετικά με τις Πανελλήνιες εξετάσεις, η Δρ. Αναπτυξιακής Ψυχολογίας – Ψυχοθεραπεύτρια Ευφροσύνη Αλεβίζου εκφράζει την άποψή της.

Διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον τον προβληματισμό σας και συμμερίζομαι βαθιά τη συναισθηματική επιβάρυνση που εκφράζετε. Θα συμφωνήσω μαζί σας στο ότι οι Πανελλήνιες σε καμία περίπτωση δεν είναι ατομική υπόθεση του κάθε υποψηφίου. Είναι αυτονόητο πως οτιδήποτε αφορά τη ζωή του κάθε μέλους της οικογένειας, αφορά και κάθε άλλο μέλος και την οικογένεια ως σύστημα.

Οτιδήποτε συμβαίνει στο άτομο επηρεάζει βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τη λειτουργία της οικογένειας, την ψυχοσυναισθηματική ευημερία του κάθε μέλους και της οικογένειας ως σύστημα. Δεν υπάρχουν με άλλα λόγια ατομικές υποθέσεις στην οικογένεια.

Οι οικογενειακές υποθέσεις όπως πολύ σωστά το θέτετε είναι πάντοτε συστημικές. Αυτό είναι κάτι που μεταφράζεται και στον τομέα των επιλογών. Ό,τι επιλέγει το κάθε μέλος, αφορά και επηρεάζει όλη την οικογένεια, τόσο τον καθένα ατομικά, όσο και τη συνολική δυναμική. Με αυτή την έννοια, και οι επιλογές είναι συστημικές και όχι μόνο ατομικές.

Είμαι μία από τις ειδικούς της ψυχικής υγείας που μέσα από το βήμα του efiveia.gr έχω προτείνει την αναπλαισίωση των προσδοκιών των γονέων και τη διαχείριση του δικού τους άγχους. Έχω παροτρύνει τους γονείς να σκεφτούν και να διαπιστώσουν με ποιους τρόπους το άγχος είναι πράγματι μεταδοτικό. Δεν θα ήταν φυσικά μεταδοτικό αν η πραγματικότητα του κάθε μέλους μπορούσε να διαχωριστεί και να απομονωθεί από τη συνολική λειτουργία και δυναμική της οικογένειας. Πιστεύω ότι οι ειδικοί της ψυχικής υγείας κάθε άλλο παρά να ενοχοποιήσουν τους γονείς επιδιώκουν. Λέγοντας αποστασιοποίηση δεν εννοούμε αδιαφορία. Εννοούμε μια υγιή διαφοροποίηση που να επιτρέπει στο παιδί σταδιακά να αναλάβει το ίδιο την ευθύνη για τα σημαντικά ζητήματα που αφορούν την ακαδημαϊκή και κοινωνική του ζωή με υποστήριξη και κατάλληλη εποπτεία.

Ούτε φαντάζομαι πως θα ισχυριζόταν κανείς ότι στους γονείς ανήκει η ευθύνη για τον παραλογισμό του συστήματος. Συμφωνώ μαζί σας σε όλα όσα εκφράζετε για το τεράστιο ψυχολογικό και οικονομικό κόστος της προσπάθειας για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Συμφωνώ επίσης με την άποψή σας για τον παραλογισμό του συστήματος “δημόσιας” παιδείας και τον προκρούστειο χαρακτήρα της.

Εκεί που θα διαφωνήσω είναι η υποχρέωση για απόδειξη επάρκειας των γονέων και του ίδιου του παιδιού προς τον περίγυρο. Πιστεύω πως χρειάζεται οριοθέτηση του συστήματος της οικογένειας ώστε να λειτουργεί ως πλαίσιο προστασίας για τα παιδιά. Χρειάζεται επίσης σαφής διαχωρισμός μεταξύ του περιγύρου που αφορά την οικογένεια και του περιγύρου που δεν αφορά τη ζωή της οικογένειας.

Η εμπειρία των Πανελληνίων πράγματι βιώνεται τραυματικά από τους υποψηφίους και τις οικογένειές τους. Το αν θα συμμετέχει κανείς στις Πανελλήνιες είναι όμως ζήτημα επιλογής. Κάθε επιλογή έχει κόστος. Η επιλογή της συμμετοχής έχει το τεράστιο κόστος στο οποίο αναφέρεστε. Η επιλογή της μη συμμετοχής έχει διαφορετικό κόστος. Ο κρίσιμος παράγοντας είναι η νοηματοδότηση. Αναρωτιέστε αν η διαδικασία έχει νόημα. Αυτό είναι ερώτημα που εσείς μόνο είστε σε θέση να απαντήσετε. Αυτό που ισχύει γενικά είναι ότι όταν είμαστε σε θέση να νοηματοδοτήσουμε τις εμπειρίες μας, τότε είμαστε και σε θέση να αντέξουμε τις δυσκολίες, τις προκλήσεις και τις θυσίες που συνοδεύουν τις επιλογές μας.

Τέλος, θα επαναλάβω τη θέση που έχω διατυπώσει σε άρθρα μου στο efiveia.gr που αφορούν τις Πανελλήνιες: οι Πανελλήνιες δεν είναι μονόδρομος. Υπάρχουν εναλλακτικοί δρόμοι προς την πραγματοποίηση ακαδημαϊκών και επαγγελματικών στόχων ζωής. Το να εκλαμβάνονται ως μονόδρομος, επιφορτίζει τη διαδικασία με το δυσβάσταχτο άγχος στο οποίο αναφέρεστε.

Πιστεύω ακόμα ότι ο τρόπος με τον οποίο προσαρμόσατε τη ζωή σας στη συνθήκη των Πανελληνίων, σας στέρησε πολύτιμες διεξόδους. Οι διέξοδοι που εκφράζουν ολιστική φροντίδα του εαυτού και των οικείων δεσμών πάντοτε λειτουργούν ως ενδυνάμωση, δίνουν ενέργεια που επενδύεται σε πιεστικές συνθήκες και καταστάσεις, όσο και αν φαινομενικά στερούν χρόνο από την επένδυση.