Γράφει στο efiveia.gr η Ψυχολόγος (M.Sc) – Συστημική Υπαρξιακή ψυχοθεραπεύτρια Χαρίκλεια Κωνσταντίνου

Πόσοι γονείς έφτιαξαν λογαριασμό στα social media χωρίς καν να ξέρουν πώς λειτουργούν, μόνο και μόνο για να «βλέπουν τι κάνει το παιδί τους»; Και πόσοι έφηβοι έχουν φτιάξει δεύτερα προφίλ ή λίστες «στενών φίλων» (close friends), αποκλείοντας επιμελώς το βλέμμα της μαμάς ή του μπαμπά; Από τη μία μεριά υπάρχει ένας γονιός που προσπαθεί να δει μέσα από την κλειδαρότρυπα του διαδικτύου για να μάθει με ποιους κάνει παρέα το παιδί του, πού πάει και πώς νιώθει. Από την άλλη, ένας έφηβος που νιώθει ότι παρακολουθείται σε κάθε του βήμα, σε έναν χώρο που τον θεωρεί αυτονόητα δικό του.

Στην πραγματικότητα, αυτή η ψηφιακή κατασκοπεία δεν φέρνει κανέναν πιο κοντά. Είναι απλώς η σύγχρονη προσπάθεια του γονιού να ελέγξει το άγνωστο και η προσπάθεια του εφήβου να κρατήσει την ιδιωτικότητά του ζωντανή.

Παλιά ήταν το ημερολόγιο, τώρα είναι το Instagram

Για τους εφήβους, τα social media δεν είναι απλώς εφαρμογές στο κινητό είναι ο χώρος όπου συναντούν τους φίλους τους, πειραματίζονται με την εικόνα τους, αστειεύονται και μοιράζονται κώδικες που αφορούν αποκλειστικά τη γενιά τους. Όταν ο γονιός διεκδικεί παρουσία εκεί, ζητώντας follow, σχολιάζοντας ή ελέγχοντας τα likes, ο έφηβος νιώθει σαν να κάθεται η μαμά ή ο μπαμπάς στο ίδιο τραπέζι στην καφετέρια με την παρέα του. Το «μπλοκάρισμα» ή η εξαίρεση από τα stories δεν γίνεται από κακία. Είναι η ανάγκη του να έχει έναν χώρο έξω από το άγρυπνο βλέμμα της οικογένειας. Είναι ένα ξεκάθαρο αίτημα για ιδιωτικότητά με εμπιστοσύνη. 

Το συνεχόμενο τσεκάρισμα εξυπηρετεί κυρίως την ανασφάλεια του γονέα

Είναι απόλυτα κατανοητή η αγωνία του γονέα. Το διαδίκτυο είναι χαοτικό, απρόβλεπτο και επικίνδυνο. Όταν οι λέξεις στο σπίτι λιγοστεύουν, τα stories φαίνονται σαν το μοναδικό «παράθυρο» για να μάθετε αν το παιδί σας είναι καλά. Όμως η ψευδαίσθηση ότι ελέγχετε την κατάσταση μέσα από μια οθόνη δε χτίζει πραγματική σχέση, αντίθετα μπορεί να την επηρεάσει αρνητικά. Η ασφάλεια δεν προκύπτει από την παρακολούθηση, αλλά από την εμπιστοσύνη που καλλιεργείται εκτός δικτύου.

• Αν είστε γονέας: Αναρωτηθείτε τι πραγματικά ζητάτε πίσω από το σκρολάρισμα. Αν η ανάγκη σας είναι να ξέρετε ότι το παιδί είναι ασφαλές, αναζητήστε αυτή την απάντηση σε μια κουβέντα στο τραπέζι ή σε μια έξοδο κι όχι στο Instagram. 
• Αν είστε έφηβος/η: Να θυμάστε πως οι γονείς σας κατά βάθος δε θέλουν να σας ελέγξουν. Φοβούνται επειδή η εξέλιξη της τεχνολογίας και όλα όσα εσείς ξέρετε δεν τους είναι καθόλου γνώριμα. Αν τους δίνετε εσείς μερικά απλά πατήματα για το πώς περνάτε, θα μειωθεί η ανάγκη τους να ψάχνουν «κρυφά».

Από τον ρόλο του αστυνόμου στον ρόλο του συμμάχου

Το να σέβεστε τον ψηφιακό χώρο του παιδιού δεν σημαίνει ότι παραιτείστε από την ευθύνη σας απέναντι στους πραγματικούς κινδύνους του διαδικτύου. Σημαίνει όμως ότι αλλάζετε στρατηγική. Κανένας έφηβος δεν προστατεύτηκε πραγματικά επειδή ένας γονιός έβλεπε τα stories του. Αντίθετα, προστατεύεται όταν ξέρει ότι αν κάτι πάει στραβά, μια παρενόχληση, ένα λάθος, μια πίεση από κάποιον συμμαθητή και ακόμα κι από κάποιον άγνωστο, μπορεί να έρθει να σας το πει χωρίς τον φόβο ότι θα του πάρετε το κινητό ή ότι θα φωνάξετε «στα ’λεγα εγώ». Η πραγματική ασπίδα του δεν είναι το δικό σας βλέμμα, αλλά η βεβαιότητα ότι έχει εσάς σύμμαχο όταν τα πράγματα ζορίσουν.

Η σχέση ανάμεσα σε γονείς και παιδιά δεν μετριέται με «εφηβικές» συμπεριφορές των γονέων ώστε να νιώσουν οι έφηβοι την κοντινότητα. Αντίθετα νιώθουν άβολα και αποσύρονται γιατί καταλαβαίνουν τι προσπαθούν να κάνουν οι γονείς. Ο έφηβος δεν χρειάζεται έναν συνομήλικο στο σπίτι, χρειάζεται έναν σταθερό ενήλικα. 

Η αληθινή σύνδεση δεν κερδίζεται μέσα από τα social media, αλλά μέσα από τη στιγμή που καταφέρνετε να κοιταχτείτε στα μάτια, ξέροντας ότι υπάρχει χώρος για ειλικρίνεια, ασφάλεια και αποδοχή χωρίς όρους.