Καλοκαίρι – Πώς επιδεινώνει τα συμπτώματα εφήβων με κατάθλιψη και τι να κάνουμε

Γράφει στο efiveia.gr η Σταυρούλα Γεωργακοπούλου, Ψυχολόγος με Ειδίκευση στη Γνωσιακή- Συμπεριφορική θεραπεία και τον Εθισμό στο διαδίκτυο, Υπεύθυνη Διεύθυνσης site Ψυχολογίας Psychopedia.gr

Οι περισσότεροι έφηβοι αναμένουν με μεγάλη λαχτάρα το καλοκαίρι για να απαλλαχτούν από το διάβασμα και τις διάφορες υποχρεώσεις που τους προκαλούν σκοτούρες. Από την άλλη, οι έφηβοι που βιώνουν κατάθλιψη αντιμετωπίζουν μια δύσκολη περίοδο όταν έρχονται οι διακοπές.

Ποιές δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίσει ένας έφηβος ή μια έφηβη που βιώνει κατάθλιψη το καλοκαίρι;

1.Απομόνωση – Το σχολείο παρέχει ευκαιρίες ώστε να συνδέονται και να αλληλεπιδρούν οι μαθητές μεταξύ τους. Η δημιουργία ομάδων ή φιλίας βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και να ανταλλάσσουν απόψεις. Ταυτόχρονα αυτό βοηθά στο να εστιάσουν περισσότερο προς τα έξω παρά να κλειστούν στις σκέψεις τους. Μέσα από τις συζητήσεις και την παρατήρηση μπορούν να δουν πως σκέφτονται και οι γύρω τους, πως συμπεριφέρονται, αλλάζοντας συχνά τον αρνητικό τρόπο σκέψης τους. Πολλές φορές οι έφηβοι με κατάθλιψη επιθυμούν να απομονωθούν γιατί έτσι νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια και είναι η εύκολη λύση. Το πρόβλημα είναι ότι μια τέτοια λύση κάνει τα πράγματα χειρότερα. Περνώντας πολύ χρόνο μόνοι μας οδηγεί να στο σκεφτόμαστε όλα τα αρνητικά πράγματα που μας απασχολούν, να τα μεγενθύνουμε και να βυθιζόμαστε ολοένα περισσότερο στην απόγνωση και τη θλίψη.

2.Έλλειψη κινήτρων – Το σχολείο δίνει την ευκαιρία στους έφηβους να συγκεντρωθούν σε παραγωγικές δραστηριότητες. Καθώς οι εργασίες απαιτούν συγκέντρωση και προσοχή παραμερίζονται οι αρνητικές σκέψεις και τα συναισθήματα. Όταν δεν υπάρχουν κίνητρα, ιδιαίτερα όταν το παιδί δεν έχει δραστηριότητες εκτός σχολείου που να το κρατούν απασχολημένο το παιδί τείνει να σκέφτεται όλο και πιο αρνητικά, να αναμασά συμβάντα που μπορεί να του δημιούργησαν αρνητικά συναισθήματα και να αδυνατεί να ξεφύγει από αυτά. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς μαζί με τα παιδιά να βρουν απλούς τρόπους και ανέξοδους για να βοηθήσουν τον έφηβο να βγει έξω από αυτόν τον «στρόβιλο» σκέψεων. Μερικά παραδείγματα είναι να του αναθέσουν να αναλάβει το πότισμα του κήπου, τη δημιουργία κάποιας κατασκευής, ένα περίπατο σε μέρος που να μην έχει ξαναπάει, βόλτα με το ποδήλατο ή άλλη σωματική άσκηση, χορός κ.λ.π. Η εγγραφή σε έναν εθελοντικό οργανισμό που να βρίσκεται κοντά στο σπίτι θα βοηθήσει τον έφηβο να νιώσει χρήσιμος χωρίς να έχει να συναγωνιστεί κάποιον ώστε να του δημιουργηθούν αισθήματα κατωτερότητας, κάτι που πιθανά μπορεί να βιώνει σε δραστηριότητες που απαιτείται η επίδοση.

3.Αρκετός Ελεύθερος χρόνος – Η κατάθλιψη «τρέφεται» από τον ελεύθερο χρόνο. Όσο ο έφηβος δεν κάνει πράγματα τόσο ενισχύεται μέσα του το αίσθημα ότι δεν αξίζει ή δεν έχει κανένα στόχο, διότι η ικανότητα του να κινητοποιεί τον εαυτό του είναι περιορισμένη. Ταυτόχρονα γεμίζει συνεχώς με ενοχή, ντροπή, ματαίωση και θυμό επειδή δεν αξιοποίησε καθόλου τη μέρα του. Το σχολείο από την άλλη έχει οργάνωση, έχει στόχους και δίνει την ευκαιρία να νιώσει το αίσθημα της επιτυχίας.

4.Πρόγραμμα – Είναι σημαντικό να δημιουργούμε καθημερινά μια λίστα με πράγματα που είναι να κάνει ο έφηβος μέσα στη μέρα. Η λίστα μπορεί να θυμίσει στον έφηβο ότι υπάρχουν λόγοι για να σηκωθεί από το κρεββάτι και να βγει έξω. Επίσης του δίνεται η ευκαιρία στο τέλος της ημέρας να κάνει ανασκόπηση και να νιώσει ότι έχει καταφέρει κάποια πράγματα. Είναι σημαντικό η λίστα να μην έχει πράγματα που θα αποθαρρύνουν τελείως τον έφηβο, όπως πολλές δουλειές, εργασίες που απαιτούν πολύ ώρα για την επίτευξη τους και είναι κουραστικές. Είναι σημαντικό να αρχίσουμε με μια ρεαλιστική και απλή λίστα όπως: Στρώσιμο κρεββατιού, Μπάνιο, μικρή βόλτα στην αυλή με το σκύλο μου, συγύρισμα του γραφείου, βοήθεια μαμάς στα ψώνια, διάβασμα 2 σελίδων από το αγαπημένο μου βιβλίο … Εξετάζουμε πόσο δύσκολο είναι για τον έφηβο να πραγματοποιήσει αυτά τα πράγματα και αν χρειαστεί μικραίνουμε τη λίστα για αρχή. Αν ο έφηβος είχε σπασμένο πόδι, θα απαιτούσαμε να γίνει γρήγορα καλά ή όχι; Την ίδια υπομονή και καλή θέληση χρειάζεται να δείξουμε όταν το παιδί βιώνει κατάθλιψη.

5.Καθημερινή φυσική άσκηση – Η καθημερινή άσκηση, γεμίζει το χρόνο του εφήβου, βελτιώνει τη διάθεση του και είναι ακόμη μια ευκαιρία να νιώσει ότι έχει καταφέρει κάτι. Η εγγραφή σε ένα γυμναστήριο, σε ομαδικές ασκήσεις ή σε χορό είναι εξαιρετικά βοηθητικές γιατί επιτρέπει τη γνωριμία με άλλα μέλη τα οποία θα έχουν παρόμοια κοινά με τον έφηβο μας. Αν κάτι τέτοιον δεν είναι εφικτό μπορούμε να κάνουμε την αρχή και γιατί όχι να αρχίσουμε να κάνουμε ένα μικρό περίπατο, μετά ένα ελαφρύ τζόκινγκ, να επιλέξει από το ίντερνετ κάποιο βίντεο με χορό ή ασκήσεις που θα του άρεσε να κάνει ώστε να τις κάνει. Προσφερθείτε και βοηθήστε τον έφηβο σας να ξεκολλήσει από το κρεββάτι ή τον υπολογιστή χωρίς ταυτόχρονα να τον πιέσετε παραπάνω.

6.Πολλές ώρες στο διαδίκτυο – Ο ελεύθερος χρόνος του εφήβου, οι ελάχιστες φιλίες ή η απουσία φίλων για διακοπές οδηγεί συχνά τους έφηβους να μένουν πολλές ώρες στο διαδίκτυο. Το διαδίκτυο προσφέρει άμεση επιβράβευση στα παιχνίδια, επιβεβαίωση στα κοινωνικά δίκτυα και ανακούφιση από σκέψεις και δυσάρεστα συναισθήματα. Όσο περισσότερο ξεχνιόμαστε στο ίντερνετ και λαμβάνουμε θετική ανατροφοδότηση τόσο δεν θέλουμε να αλλάξουμε με τίποτα αυτή την εύκολη λύση. Το καλοκαίρι είναι μια ευκαιρία να έρθουν οι γονείς πιο κοντά με τον έφηβο τους, αφήνοντας στην άκρη όλες τις διαφωνίες και τις πιθανές διαμάχες που είχε αυτή η σχολική χρονιά. Ας μην ξεχνάμε ότι ο έφηβος είναι ακόμα ανήλικος, δηλαδή έχει ακόμα ανάγκη τη συμβουλή μας και ακόμη περισσότερη ανάγκη να οριοθετείται . Επενδύστε στη διερεύνηση του τι κερδίζει από το διαδίκτυο, δείξτε του ανοιχτά την ανησυχία σας για πιθανή αλλαγή στη συμπεριφορά του και για τυχόν παραμέλησης της υγιεινής του και της φροντίδας του εαυτού του. Βοηθήστε να γραφτεί σε δραστηριότητες που τον ευχαριστούν, δείτε μια ταινία μαζί, συζητήστε για το τι θα τον ευχαριστούσε θα κάνει και τι τον εμποδίζει από το να τα κάνει πράξη.

Αν παρατηρείτε ότι ο έφηβος σας κλείνεται ολοένα περισσότερο στον εαυτό του, παραμελεί τη φροντίδα του εαυτού του, δεν έχει διάθεση να κάνει τα πράγματα που τον ευχαριστούσαν στο παρελθόν, θέλει συνεχώς να κοιμάται ή δεν ξεκολλάει από το διαδίκτυο είναι ανάγκη να ζητήσετε τη γνώμη ενός Ειδικού Ψυχικής υγείας προκειμένου να βοηθήσει στην καλύτερη διαχείριση της ψυχολογίας του παιδιού και να το βοηθήσει να επανέλθει η διάθεση του.