Έφηβοι και άνεργοι γονείς

efivoi-kai-anergoi-goneisΓράφει στο efiveia.gr η Κλ. Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια Κατερίνα Κοτσιφάκου

Τα τελευταία χρόνια, η οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα μας έχει αλλάξει ριζικά τις ζωές όλων μας. Οι αλλαγές που επέρχονται σε μια οικογένεια λόγω της κρίσης επηρεάζουν όχι μόνο το οικονομικό και βιοτικό της επίπεδο αλλά και την ψυχολογία των μελών της. Η ανεργία, ως κύριο επακόλουθο της κρίσης, όταν αφορά στους γονείς έχει επιπτώσεις στη συμπεριφορά και την καθημερινότητα των παιδιών της οικογένειας.

Οι έφηβοι, διανύοντας την περίοδο που έρχονται αντιμέτωποι με όλες τις αλλαγές που συνεπάγεται αυτή η ηλικία (αλλαγές στο σώμα τους, προσπάθεια αυτονόμησης, καθορισμός προσωπικής ταυτότητας) χρειάζεται πολλές φορές να αντιμετωπίσουν και τις συνέπειες της ανεργίας του ενός ή και των δύο, σε ορισμένες περιπτώσεις, γονέων.

Όταν ο γονιός μένει άνεργος αυτομάτως διαταράσσονται οι ισορροπίες στην οικογένεια, αφού οι αλλαγές κι η ανάγκη προσαρμογής στα νέα δεδομένα είναι αναπόφευκτες. Αυτή η κατάσταση επηρεάζει φυσικά και τον έφηβο ο οποίος καλείται με τη σειρά του να αλλάξει την καθημερινότητα και τις συνήθειές του.

Έτσι λοιπόν, παρατηρούμε ότι ο έφηβος παρουσιάζει αυξημένο άγχος, απόσυρση και απομόνωση, εκνευρισμό και επιθετική συμπεριφορά. Συχνά αναγκάζεται να μειώσει τα έξοδά του και το χαρτζιλίκι του αφού τα οικογενειακά έσοδα μειώνονται, με αποτέλεσμα να αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στους συνομηλίκους του, να «κλείνεται» στον εαυτό του και να χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο το διαδίκτυο ως μέσο κοινωνικοποίησης.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο έφηβος αναγκάζεται να διακόψει τα φροντιστηριακά μαθήματα και τις εξωσχολικές δραστηριότητες αφού οι γονείς αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στα έξοδα. Αυτό έχει ως συνέπεια να επιφορτίζεται με περισσότερο διάβασμα και να αυξάνονται οι δυσκολίες του στα μαθήματα που χρειαζόταν βοήθεια.

Επίσης, η ανεργία των γονιών επηρεάζει και τον επαγγελματικό προσανατολισμό των εφήβων. Ο έφηβος είτε αναγκάζεται να επιλέξει σχολές που βρίσκονται κοντά στον τόπο κατοικίας του αφού οι γονείς του δε θα μπορούν να καλύψουν τα έξοδα διαμονής του αν η σχολή βρίσκεται μακριά από εκεί, είτε σε μερικές περιπτώσεις αναγκάζεται να εγκαταλείψει το όνειρο των σπουδών ώστε να βγει άμεσα στην αγορά εργασίας για να συνεισφέρει στην οικογένεια.

Η αβεβαιότητα για το μέλλον, η ανεργία, η ανασφάλεια, η έλλειψη εμπιστοσύνης στο κοινωνικό πλαίσιο, η έλλειψη βασικών αγαθών και υπηρεσιών (στέγη, ιατροφαρμακευτική κάλυψη κτλ.) αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και άλλων ψυχικών διαταραχών. Ο έφηβος νιώθει μπερδεμένος, βλέπει τη ζωή του και τα όνειρά του να αλλάζουν, αισθάνεται θυμό και θλίψη με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η ανάπτυξη της ταυτότητας και προσωπικότητάς του.

Η κυρία Κοτσιφάκου τονίζει στο efiveia.gr πως αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να προσπαθήσουν να διατηρήσουν στους εφήβους την ελπίδα και τα θετικά συναισθήματα για το μέλλον. Να τους διδάξουν τη σημασία της ψυχραιμίας, της αισιοδοξίας και της θετικής θεώρησης των πραγμάτων σε δύσκολες καταστάσεις όπως αυτή που διανύει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Τέλος, είναι πολύ σημαντικό οι έφηβοι να μάθουν ότι η ανάπτυξη της δημιουργικής σκέψης και δράσης είναι το καλύτερο αντίδοτο σε περιόδους κρίσεις.