efiveia.gr
Συναισθηματική υγεία Φιλία, Σεξ & Σεξουαλικότητα

Εφηβεία και Πορνογραφία (Μέρος 2ο) – Ο ρόλος της οικογένειας στην πρόληψη και αντιμετώπιση

Γράφει στο efiveia.gr η Δρ. Αναπτυξιακής Ψυχολογίας – Ψυχοθεραπεύτρια Ευφροσύνη Αλεβίζου

Στο προηγούμενο άρθρο μου σας μίλησα για τις πιθανές επιπτώσεις της συστηματικής έκθεσης των εφήβων στην πορνογραφία.

Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε την έκθεση και τον εθισμό των εφήβων σε ακατάλληλο πορνογραφικό υλικό και για να αποφύγουμε τις αρνητικές συνέπειες στον ψυχισμό και στη διαμόρφωση της σεξουαλικής τους ταυτότητας καθώς και στη δυνατότητά τους για δημιουργία οικείων δεσμών. Είναι αυτονόητο ότι οι απαγορεύσεις και η «ηθικολογία» από πλευράς μας θα έχουν τα αντίθετα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η περιέργεια του/της εφήβου θα ενταθεί και το πιθανότερο είναι πως θα ασχοληθεί με αυτό ακριβώς που απαγορεύουμε για να μας εναντιωθεί και να εδραιώσει την ανεξαρτησία του/της. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να εμποδίσουμε τον έφηβο να ασχοληθεί με το πορνό, αλλά να τον βοηθήσουμε να αισθανθεί ότι δεν το χρειάζεται και ότι δεν τον καλύπτει ως απάντηση στις σεξουαλικές του αναζητήσεις και να τον κατευθύνουμε να επιλέξει τις εναλλακτικές που τον εκφράζουν. Το μόνο μας όπλο στην προσέγγιση του/της εφήβου είναι η δυνατότητα για ανοιχτή επικοινωνία μέσα στην οικογένεια. Και η προϋπόθεση για ανοιχτή επικοινωνία είναι φυσικά η άνευ όρων αποδοχή που δημιουργεί συνθήκες αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σεβασμού. Μόνο έχοντας εξασφαλίσει αυτούς τους όρους, μπορούμε να παρέμβουμε με θετικό τρόπο στην διαμόρφωση της σεξουαλικότητας του παιδιού μας.

Τι κάνουμε;

Αποδεχόμαστε την περιέργεια των παιδιών και των εφήβων για το σεξ και τη σεξουαλικότητα ως υγιή διάσταση της ανάπτυξης. Είμαστε παρόντες στις αναζητήσεις των παιδιών μας προκειμένου να κατευθύνουμε την περιέργειά τους με τρόπους που να ενισχύουν το υγιές αίσθημα για τον εαυτό και για την ερωτική και σεξουαλική διάσταση της ταυτότητας. Είμαστε παρόντες προκειμένου να προσφέρουμε στα παιδιά μας εναλλακτικές πηγές γνώσης και πληροφόρησης για το σεξ που να συμβαδίζουν με τις προσωπικές και οικογενειακές μας αξίες για την έκφραση της σεξουαλικότητας και τις σχέσεις των δύο φύλων. Φροντίζουμε να μην υπάρχει κενό στην ανάγκη των παιδιών μας για πληροφόρηση γύρω από το σεξ και τη σεξουαλικότητα. Συζητάμε μέσα στην οικογένεια για αυτά τα θέματα από μικρές ηλικίες, πάντα βέβαια με ηλικιακά κατάλληλο τρόπο και φροντίζουμε τα παιδιά μας να ξέρουν ότι μπορούν να απευθυνθούν σε εμάς για οποιαδήποτε ερώτηση, απορία ή και προβληματισμό τους. Μιλάμε στα παιδιά μας για τον συνδυασμό της σωματικής με τη συναισθηματική διάσταση της σεξουαλικής έκφρασης. Δίνουμε έμφαση στην αξία του αμοιβαίου σεβασμού και στην δημιουργία οικείων συναισθηματικών δεσμών.

Καλλιεργούμε στα παιδιά μας από μικρή ηλικία την δυνατότητά τους για κριτική σκέψη και υπευθυνότητα στις επιλογές και τις αποφάσεις τους. Έτσι, φτάνοντας στην εφηβεία διαθέτουν το υπόβαθρο που χρειάζονται ώστε να κρίνουν την πληροφόρηση που τους παρέχεται από οποιαδήποτε πηγή και να επιλέγουν την ανταπόκρισή τους προς αυτή.

Προστατεύουμε τα παιδιά μας από την έκθεση σε ακατάλληλο υλικό με τον ίδιο τρόπο που τα προστατεύουμε από όλους τους κινδύνους του διαδικτύου: Εγκαθιστώντας προγράμματα για ασφαλή πλοήγηση και κωδικούς για μπλοκάρισμα ακατάλληλου υλικού. Ταυτόχρονα ενθαρρύνουμε τα παιδιά μας να κρίνουν ό,τι βλέπουν και να το συζητούν μαζί μας ελεύθερα και χωρίς ενδοιασμούς. Για περισσότερες πληροφορίες πάνω στο ζήτημα της ασφάλειας των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο μπορείτε να ανατρέξετε σε προηγούμενο άρθρο μου στο efiveia.gr: «Η κόρη μου, μου εκμυστηρεύτηκε ότι μέσω του κινητού της τηλεφώνου εκτέθηκε σε πληροφόρηση σεξουαλικού περιεχομένου», 16-11-2018

Όλα τα παραπάνω λειτουργούν ως μέσα πρόληψης της έκθεσης των εφήβων στην πορνογραφία.

Τι μπορούμε όμως να κάνουμε αν ο έφηβος αναζητά πορνογραφικό υλικό;

Αν διαπιστώσουμε ότι έχει εκτεθεί σε πορνογραφικό υλικό ή το αναζητά, προσεγγίζουμε τον έφηβο με στόχο να κατανοήσουμε τι προσπαθεί να μάθει και να εκφράσει μέσα από αυτές του τις αναζητήσεις. Δεν πιέζουμε τον έφηβο να μας ανοιχτεί, αλλά του δίνουμε το χρόνο του και τη δυνατότητα να μας μιλήσει χωρίς να αισθανθεί ότι τον ανακρίνουμε και τον  κατακρίνουμε. Η λέξη κλειδί είναι η απενοχοποίηση. Αν ο έφηβος αισθάνεται ένοχος απέναντι στον εαυτό του και σε εσάς, δεν θα μπορέσει εύκολα να απεμπλακεί από τον φαύλο κύκλο της αναζήτησης διέγερσης μέσω του πορνό, ενώ επιπλέον θα απομονωθεί σχηματίζοντας αίσθημα ντροπής και μειονεξίας για τον εαυτό του. Προσπαθούμε λοιπόν με θετική προσέγγιση να διατηρήσουμε τη σύνδεση με τον έφηβο και να διερευνήσουμε τον αντίκτυπο που έχει το πορνό στο αίσθημα για τη σεξουαλικότητά του. Σε τι είδους  υλικό έχει εκτεθεί; Πώς νιώθει για αυτά που έχει δει; Τι τον έχει προβληματίσει, πώς έχει επηρεάσει τον φαντασιωσικό του κόσμο και το πεδίο της σεξουαλικής του διέγερσης; Σε τι βαθμό έχει εκτεθεί σε αυτού του είδους το υλικό ο έφηβος; Με τι συχνότητα το αναζητά; Μήπως έχει εθιστεί και, αν ναι, σε τι είδους υλικό και σε τι συχνότητα το αναζητά; Για περισσότερες κατευθύνσεις για την συζήτηση με τον/την έφηβο, μπορείτε να ανατρέξετε και στο άρθρο μου στο efiveia.gr: «Εντοπίσαμε ακατάλληλο υλικό στο κινητό του προέφηβου γιου μας», 27-08-2019

Αν διαπιστώσετε ότι η χρήση είναι περιστασιακή, τότε συζητείστε μαζί του και αφήστε τον να σας εκφράσει την άποψη και τα συναισθήματά του. Ταυτόχρονα εκφράστε και την δική σας άποψη χωρίς κριτική για τον ίδιο. Συζητήστε ανοιχτά με τον/την έφηβο για την βιομηχανία του πορνό και τα συμφέροντα που εκπροσωπεί, για την σεξουαλικοποίηση πολλών διαστάσεων της σύγχρονης ζωής, για τους ρόλους των φύλων όπως αυτοί προβάλλονται σε πορνογραφικές ταινίες, για το τι σημαίνει υγιής σεξουαλική έκφραση. Κατευθύνετέ τον προς υγιείς διεξόδους των φαντασιώσεών του ώστε να αποδεσμεύσει την διέγερσή του από την διαστρέβλωση που κατασκευάζει η πορνογραφία. Βοηθήστε τον να διαφοροποιήσει μεταξύ «αληθινού» σεξ και των διαστρεβλωμένων παραστάσεων που προβάλλει η βιομηχανία του πορνό. Κατευθύνετέ τον στο να ορίσει τον αισθησιασμό και την απόλαυση με όρους που δεν προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

 Αν όμως διαπιστώσετε ότι η χρήση έχει εθιστικό και καταναγκαστικό χαρακτήρα, πρέπει οπωσδήποτε να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό. Όπως όλες οι μορφές εθισμού, έτσι και ο εθισμός στο πορνό, τροφοδοτείται από την έκκριση ντοπαμίνης και την ευχαρίστηση που αυτή δημιουργεί παγιδεύοντας τον έφηβο στο φαύλο κύκλο της αναζήτησης όλο και πιο εξεζητημένου πορνογραφικού υλικού προκειμένου να φτάσει σε διέγερση. Αυτού του είδους η διέγερση όμως είναι καταναγκαστική και σε βάθος χρόνου δημιουργεί συναισθήματα ενοχής, ντροπής και απαξίωσης για τον εαυτό. Επίσης, είναι πιθανό στο μέλλον να συμβάλλει στην εμφάνιση ψυχοσεξουαλικών δυσλειτουργιών, αγχώδους διαταραχής και δυσλειτουργικών μοτίβων σχέσεων. Ενδείξεις που θα σας κατευθύνουν στο να κρίνετε αν έχει δημιουργηθεί εθισμός είναι η γενικότερη αλλαγή στην διάθεση και την συμπεριφορά  του εφήβου. Φυσικά, επειδή ο κάθε έφηβος είναι μοναδικός, υπάρχει μια ευρεία γκάμα ενδείξεων που διαφέρουν από έφηβο σε έφηβο.  Για παράδειγμα, η απόσυρση ή τα πολλά και ανεξήγητα νεύρα και ξεσπάσματα, η υπερβολική μυστικοπάθεια, τα προβλήματα συμπεριφοράς στο σπίτι και στο σχολείο, η έκπτωση στις δραστηριότητες και τη σχολική επένδυση, η καταθλιπτική διάθεση, οι αλλαγές στο λεξιλόγιο και την εμφάνιση, η υιοθέτηση «μάτσο» προτύπων έκφρασης, η υιοθέτηση στάσης ανοχής προς τη βία, τον βιασμό και την έλλειψη συναίνεσης, η έκφραση συναισθημάτων απαξίωσης για τον εαυτό. Όπως κάθε εθισμός, έτσι και ο εθισμός στο πορνό γίνεται σταδιακά το επίκεντρο στις καθημερινές αναζητήσεις του ατόμου με αποτέλεσμα να επισκιάζεται οποιαδήποτε άλλου είδους δραστηριότητα, έκφραση και ευχαρίστηση. Αν εξηγηθεί στον έφηβο ότι αυτού του είδους η διέγερση τον παγιδεύει με την έννοια ότι περιορίζει και φτωχαίνει, αντί να εμπλουτίζει τη σεξουαλική του έκφραση και την πρόσβασή του στη σωματική, συναισθηματική και αισθησιακή ευχαρίστηση, τότε θα μπορέσει να διαχειριστεί τα συναισθήματα ντροπής και ενοχής και να απεμπλακεί από τον φαύλο κύκλο που δημιουργεί ο εθισμός. Γι αυτό και χρειάζεται οπωσδήποτε η παρέμβαση από ειδικό προκειμένου ο έφηβος να επανέλθει σε μια ισορροπία στην συναισθηματική και κοινωνική του ζωή.

Γράφοντας τα παραπάνω αναφέρθηκα σε ετεροφυλόφιλους εφήβους που εκτίθενται σε πορνογραφικό υλικό ετεροφυλοφιλικού περιεχομένου. Συχνά, οι έφηβοι από περιέργεια αναζητούν και πορνογραφικό υλικό ομοφυλοφιλικού περιεχομένου το οποίο επίσης μπορεί να περιλαμβάνει ακραία διαστρεβλωμένες  εκδηλώσεις της σεξουαλικότητας. Είναι βέβαια αυτονόητο πως είτε πρόκειται για ετεροφυλόφιλους, είτε για ομοφυλόφιλους εφήβους, είτε για εφήβους που δεν είναι σίγουροι για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό,  η προσέγγιση των γονέων οφείλει να είναι η ίδια: ανοιχτή επικοινωνία με στόχο την γνώση του παιδιού μας, του εσωτερικού του κόσμου και των αναζητήσεών του, έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση για το σεξ  και καθοδήγηση με στόχο την καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας και  τη διοχέτευση της περιέργειας για το σεξ σε υγιείς δρόμους σεξουαλικής έκφρασης με γνώμονα τον σεβασμό για τον εαυτό και τους άλλους.

Διαβάστε επίσης:

Ναρκισσισμός στην εφηβεία

Ευφροσύνη Αλεβίζου

Έφηβοι και κατάθλιψη (Μέρος 2ο). Ενθαρρύνοντας έναν καταθλιπτικό έφηβο να ανοιχτεί

Χριστίνα Πολυδώρου

Εμφυσώντας στα παιδιά μας υψηλά ιδανικά και έναν απλό τρόπο ζωής…

Γιάννης Ξηντάρας

Ομοφυλοφιλία στην εφηβεία

Ευφροσύνη Αλεβίζου

Μονογονεϊκή οικογένεια και έφηβος

efiveia.gr

Πώς μπορώ να απαντήσω στις ερωτήσεις του παιδιού μου σχετικά με το σεξ και την σεξουαλικότητα;

Δρ Φοίβη Σπέη

Αφήστε σχόλιο

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com