efiveia.gr
Συναισθηματική υγεία

Εφηβεία και Κατάθλιψη (Μέρος 2ο) – Πώς θα βοηθήσω το παιδί μου να ξεπεράσει την κατάθλιψη;

Γράφει στο efiveia.gr η Δρ. Αναπτυξιακής Ψυχολογίας – Ψυχοθεραπεύτρια Ευφροσύνη Αλεβίζου

Τι να κάνετε αν διαπιστώσετε ότι το παιδί σας υποφέρει από κατάθλιψη; 

Αρχικά, στραφείτε προς τον εαυτό σας και διερευνήστε τα δικά σας συναισθήματα για την κατάθλιψη του παιδιού σας. Συχνά οι γονείς των εφήβων αισθάνονται ενοχές σαν να προκαλούν οι ίδιοι την κατάθλιψη, αναρωτιούνται σε τι έφταιξαν και προσεγγίζουν το παιδί τους μέσα από πρίσμα ενοχής που δεν το βοηθά. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις οι γονείς δεν μπορούν να δείξουν ανοχή για την απάθεια και την αβοηθησία που εμφανίζει ο/η έφηβος και σπεύδουν να παρέμβουν ώστε να τον κινητοποιήσουν με δραστικούς τρόπους και να «διορθώσουν» τα πράγματα. Εννοείται ότι ούτε και αυτή η προσέγγιση δεν είναι βοηθητική. Το πιο σύνηθες για τους γονείς είναι να εναλλάσσουν την προσέγγισή τους μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης, χωρίς βέβαια θετικά αποτελέσματα. Διαχειριστείτε λοιπόν -είτε μόνοι σας, είτε με τη βοήθεια του ειδικού- τις ενοχές και τις ανησυχίες σας προκειμένου να μπορέσετε να βοηθήσετε το παιδί σας. 

Συχνά ακόμα οι συμπεριφορικές εκδηλώσεις της κατάθλιψης προκαλούν θυμό και εκνευρισμό στους γονείς, είτε επειδή ο/η έφηβος δεν ανταποκρίνεται με επάρκεια στις υποχρεώσεις του, είτε επειδή φέρεται αντιδραστικά. Στην περίπτωση που οι γονείς συμπεριφέρονται με οδηγό τον δικό τους θυμό και εκνευρισμό, η σχέση πολώνεται και ο έφηβος μένει τελικά χωρίς υποστήριξη και βοήθεια. Γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παραμερίσετε τον θυμό σας και να διαχειριστείτε τον καθημερινό σας εκνευρισμό. Σε αυτό θα σας βοηθήσει και η ακριβής πληροφόρηση και ενημέρωση σχετικά με την κατάθλιψη ως ψυχική κατάσταση. Η κατάθλιψη δεν είναι χαρακτηρολογικό ελάττωμα, δεν είναι κάτι που προκαλεί «επίτηδες» το άτομο στον εαυτό του, δεν είναι ένδειξη αδυναμίας να αντιμετωπίσει τη ζωή. Είναι μια διαταραχή της διάθεσης στην οποία κάποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο ευάλωτοι, είτε λόγω γενετικών και κληρονομικών παραγόντων, είτε λόγω χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς τους που τους καθιστούν πιο αγχώδεις, είτε λόγω ενός υιοθετημένου και παγιωμένου τρόπου αρνητικής σκέψης και ερμηνείας των γεγονότων. Επίσης, οι γονείς μπορεί να εκφράζουν απαιτήσεις και προσδοκίες στις οποίες ο έφηβος να αδυνατεί να ανταποκριθεί. Γι’ αυτό και χρειάζεται να γνωρίζετε ότι η κατάθλιψη έχει τη δύναμη να εκμηδενίζει το κίνητρο και την πρωτοβουλία και να κάνει τα πιο απλά πράγματα να φαίνονται σύνθετα ή και ακατόρθωτα. Αφού λοιπόν διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας και διαμορφώσετε την άποψή σας και τη στάση σας για την κατάθλιψη και για το τι συμβαίνει στο παιδί σας, μέσα από τη σωστή ενημέρωση, τότε θα είστε σε θέση να προσεγγίσετε το παιδί σας με ενσυναίσθηση. Ο έφηβος δεν χρειάζεται να του λύσετε τα προβλήματα. Θα σας πρότεινα να αντισταθείτε στην παρόρμησή σας να «διορθώσετε» την κατάσταση. Αυτό που χρειάζεται ο έφηβος είναι κατανόηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται, άνευ όρων αποδοχή και υποστήριξη. Ακούστε τον/την έφηβο και προσπαθήστε να καταλάβετε πώς νιώθει και γιατί. Δείξτε του ότι αποδέχεστε τα συναισθήματά του και μην τον κατηγορείτε για αυτά. Μην γίνεστε υπερβολικά παρεμβατικοί όμως. Αν ο έφηβος εκλάβει τη στάση σας ως ανάκριση ή επίκριση, τότε δεν θα σας ανοιχτεί και δεν θα σας αφήσει το περιθώριο να τον βοηθήσετε. Μην τον ρωτάτε συνέχεια για τη διάθεσή του. Ενθαρρύνετέ τον να σας συζητά για τη ζωή του γενικότερα ώστε να κατανοήσετε πώς βλέπει τα πράγματα και να εντοπίσετε τυχόν διαστρεβλώσεις στην ερμηνεία και εσωτερίκευση των καταστάσεων, ώστε να τις συζητήσετε μαζί του παρουσιάζοντάς του εναλλακτικές οπτικές. Αποδεχθείτε τα συναισθήματά του, αλλά παρακινήστε τον με διακριτικότητα και θετική διάθεση να αλλάξει σταδιακά τις συμπεριφορές του μέσα από τις οποίες εκφράζει αυτά τα συναισθήματα. Εξηγήστε του γιατί η συμπεριφορά του σας προβληματίζει χωρίς να ασκείτε κριτική στον ίδιο. Επικεντρώστε με θετική διάθεση σε αυτά που κατορθώνει το παιδί σας να κάνει παρά την κατάθλιψη και μην αφήνετε τον εαυτό σας ή τον/την έφηβο να ταλαιπωρείται από το τι θα έπρεπε να κάνει.  

Συνήθως οι έφηβοι δεν είναι θετικοί στο να αναζητήσουν και να δεχθούν τη βοήθεια του ειδικού. Αυτό όμως είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει εσείς να εισάγετε με διακριτικό τρόπο. Προτείνω στους γονείς μια απλή προσέγγιση, χωρίς υπερβολές και χωρίς να μπαίνει ο έφηβος στο στόχαστρο ως «προβληματικός».  

Δοκιμάστε λοιπόν μια τέτοιου είδους προσέγγιση: «Τον τελευταίο καιρό προβληματίζομαι που σε βλέπω να έχεις χάσει το ενδιαφέρον σου / να θυμώνεις και να ξεσπάς τόσο συχνά / να είσαι μελαγχολικός και να ξεσπάς σε κλάματα χωρίς λόγο / να μη σε νοιάζει για το σχολείο, για τους φίλους…. Αναρωτιέμαι μήπως έχεις κατάθλιψη. Ξέρω πως η κατάθλιψη ξεπερνιέται, μπορεί όμως εγώ ως γονιός να μην έχω όλα τα όπλα που χρειάζομαι για να σε βοηθήσω. Μπορούμε να επισκεφθούμε μαζί έναν ψυχοθεραπευτή και να του μιλήσουμε για το τι συμβαίνει και να δούμε τι θα μας προτείνει. Ακόμα και να μην έχεις κατάθλιψη, ο ψυχοθεραπευτής είναι ένα τρίτο πρόσωπο, ουδέτερο και θα μπορέσεις να του συζητήσεις και να του εκφράσεις πράγματα για τον εαυτό σου και για τη ζωή σου που μπορεί να δυσκολεύεσαι ή να μην αισθάνεσαι αρκετά άνετα να συζητήσεις με εμάς τους γονείς. Γι αυτό και θέλω να πάμε, μήπως και μας βοηθήσει όλους μας να δούμε τα πράγματα αλλιώς. Μπορεί κάτι να συμβαίνει μέσα στο σπίτι μας που εμείς οι γονείς δεν το αντιλαμβανόμαστε. Χρειαζόμαστε όλοι αυτή τη στιγμή βοήθεια για να αλλάξουμε τα πράγματα και να μπορέσουμε να χαρούμε την καθημερινότητα και τη ζωή μας και να κάνουμε όμορφα σχέδια για το μέλλον. Ας κάνουμε μια κίνηση για βοήθεια. Στο κάτω κάτω, ακόμα και αν δεν κερδίσουμε κάτι,  το μόνο που έχουμε να χάσουμε είναι λίγος από τον χρόνο μας». Μια τέτοιου είδους προσέγγιση μπορεί και να φέρει τον έφηβο στην πόρτα του ψυχοθεραπευτή. Είναι απαραίτητο βέβαια να πιστεύετε πραγματικά αυτά που λέτε στον έφηβο. Να πιστεύετε δηλαδή ότι το να ζητά κανείς βοήθεια δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά το πρώτο βήμα προς την εναλλακτική θεώρηση των δυσκολιών μας. Αυτή η πεποίθηση θα σας βοηθήσει να προτείνετε στον έφηβο την ψυχοθεραπευτική βοήθεια, χωρίς να την παρουσιάσετε ως «τιμωρία» ή ως «διόρθωση» του «προβληματικού» μέλους της οικογένειας.  

Από τη στιγμή που ο έφηβος θα επιλέξει να αναζητήσει βοήθεια, η πορεία προς την αποκατάσταση των δυσκολιών του είναι δεδομένη. Η γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης. 

Συγκεκριμένα, ο/η ψυχοθεραπευτής θα βοηθήσει τον/την έφηβο: 

  • Να αποκαταστήσει το θετικό αίσθημα για τον εαυτό του και να αισθανθεί επαρκής μπροστά στις προκλήσεις της ζωής του. 
  • Να αποκαταστήσει γνωσιακές διαστρεβλώσεις που έχουν ως αποτέλεσμα να νιώθει αβοήθητος, απελπισμένος  και απαισιόδοξος για το μέλλον. 
  • Να απαλλαγεί από τα παγιωμένα, δυσλειτουργικά πρότυπα σκέψης και να υιοθετήσει έναν τρόπο σκέψης που να μην είναι απόλυτος, αρνητικός και δυσλειτουργικός. 
  • Να σταματήσει να αποφεύγει τις καταστάσεις ως μέσο αυτοπροστασίας και να αρχίσει να βρίσκει λύσεις και να παίρνει αποφάσεις. 
  • Να δει εναλλακτικές που δεν έβλεπε. 
  • Να αντιμετωπίσει τραυματικές καταστάσεις που έχουν προκύψει και να διαχειριστεί τα συναισθήματά του για αυτές. 
  • Να διαχειριστεί το άγχος του, γιατί όσο το άγχος παραμένει αδιαχείριστο, τόσο επιδεινώνεται η κατάθλιψη και σε επίπεδο συναισθήματος και σε επίπεδο συμπεριφοράς. 

Συνήθως η συστηματική ψυχοθεραπευτική παρέμβαση είναι αρκετή για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως χρειάζεται να συνδυαστεί με φαρμακευτική αγωγή. Αυτή είναι μια απόφαση που θα πάρετε ως οικογένεια μαζί με τον ψυχίατρο που θα εκτιμήσει τη σοβαρότητα της κατάστασης και θα σας προτείνει την προσέγγιση με το μεγαλύτερο δυνατό όφελος για το παιδί σας.  

Αν βλέπετε ότι ο/η έφηβος χάνει την επαφή του με την πραγματικότητα, αν βλέπετε συχνά και ακραία  βίαια ξεσπάσματα, είναι πιθανό η κατάθλιψη να συνυπάρχει με ψυχωσική συνδρομή η οποία θα χρειαστεί ιατρική και φαρμακευτική παρέμβαση. Αν ο/η έφηβος συζητά για αυτοκτονία ή αν απειλεί με απόπειρα αυτοκτονίας, τότε πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια άμεσα. Καλέστε την 24ωρη γραμμή παρέμβασης για την αυτοκτονία 1018, ή επισκεφθείτε τα επείγοντα του ψυχιατρικού τμήματος εφημερεύοντος νοσοκομείου. 

Η κατάθλιψη του/της εφήβου είναι φυσικά σοβαρή επιβάρυνση και για την υπόλοιπη οικογένεια. Γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βοηθήσετε και να φροντίσετε τον εαυτό σας προκειμένου να μπορέσετε να βοηθήσετε το παιδί σας. Είναι σημαντικό να βρίσκετε τρόπους και διεξόδους για την διαχείριση του άγχους σας προκειμένου να μην αποτελεί εμπόδιο στην προσέγγιση του παιδιού σας.   

Ταυτόχρονα όμως είναι  αυτονόητο ότι αν η κατάθλιψη του παιδιού σας σχετίζεται με οικογενειακή δυσλειτουργία, θα πρέπει να επικεντρώσετε ως οικογένεια στην αποκατάστασή της, διαφορετικά δεν έχει νόημα να προσπαθήσετε να βοηθήσετε τον/την έφηβο να ξεπεράσει την κατάθλιψη. Για παράδειγμα, οι έφηβοι συχνά εμφανίζουν κατάθλιψη μετά από διαζύγιο των γονιών τους, ή άλλο τραυματικό γεγονός στην οικογενειακή ζωή, ή όταν ζουν σε ένα έντονα συγκρουσιακό και αρνητικό οικογενειακό περιβάλλον.  Εννοείται λοιπόν ότι σε αυτές τις περιπτώσεις, η παρέμβαση οφείλει να εστιάζει στα ψυχοτραυματικά γεγονότα και καταστάσεις ζωής και όχι να απομονώνει τον έφηβο ως το πρόσωπο που χρειάζεται βοήθεια. Σε αυτή την περίπτωση δεν «ασθενεί» το άτομο, αλλά το σύστημα. Γι’ αυτόν τον λόγο, χρειάζεται να επικεντρωθείτε στην διαχείριση των ζητημάτων, ώστε να μην έχουν τραυματικό αντίκτυπο και στην αποκατάσταση των σχέσεων, ώστε το οικογενειακό κλίμα να προάγει την ψυχική ευημερία των μελών της οικογένειας. Ακόμα, αν διακρίνετε στη ζωή του εφήβου κάποιο συγκεκριμένο εκλυτικό αίτιο για την εμφάνιση της κατάθλιψης, τότε βοηθήστε και τον ίδιο τον έφηβο να το διακρίνει και να το διαχειριστεί με τρόπους που να αφήνουν άθικτο το αίσθημα για τον εαυτό του. Τέτοια εκλυτικά αίτια είναι σε ορισμένες περιπτώσεις, ο εκφοβισμός από συνομηλίκους, η κακή εικόνα για το σώμα λόγω παχυσαρκίας, κάποια μόνιμη πάθηση, οι μαθησιακές δυσκολίες, οι αμφιβολίες για το σεξουαλικό προσανατολισμό ή ο gay προσανατολισμός, πρόσφατα αρνητικά γεγονότα, όπως θάνατος στην οικογένεια ή άλλου είδους απώλεια.  

Διαβάστε επίσης:

Πώς να κάνετε το αδύνατο δυνατό και πώς να το εμφυσήσετε στους εφήβους σας

efiveia.gr

Έφηβοι και τάσεις σεξουαλικής προτίμησης – Πώς να το διαχειριστούν οι γονείς

efiveia.gr

Ενθάρρυνση, επικοινωνία, θετικό παράδειγμα: πώς να φροντίσουμε την ψυχική υγεία των παιδιών μας

Γιάννης Ξηντάρας

Τι χρειάζεται ο ομοφυλόφιλος έφηβος από τους γονείς;

Ευφροσύνη Αλεβίζου

Στα παιδιά αρκούν τα λίγα : Μη φοβάστε να το πιστέψετε!

Γιάννης Ξηντάρας

Εφηβεία και χαμηλή αυτοεκτίμηση

efiveia.gr

Αφήστε σχόλιο

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com