efiveia.gr
Νομικά θέματα

Μεταβολή τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου – Σε ισχύ το νέο άρθρο 1519 ΑΚ – Ένα μικρό βήμα προς τη συνεπιμέλεια;

Μεταβολή τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου - Σε ισχύ το νέο άρθρο 1519 ΑΚ - Ένα μικρό βήμα προς τη συνεπιμέλεια;
Πέγκυ Καραγιάννη

Γράφει στο efiveia.gr η Δικηγόρος Πέγκυ Καραγιάννη

Έντονο προβληματισμό  μετά από την διακοπή της συμβίωσης ή ένα διαζύγιο δημιουργεί  η αναγκαιότητα μετοίκησης  ενός  από τους  δύο διαζευχθέντες  γονείς  με το ανήλικο τέκνο σε  άλλη πόλη  ή στο εξωτερικό  για λόγους  επαγγελματικούς, οικογενειακούς ( συνδρομή συγγενικών προσώπων στην ανατροφή των τέκνων) , προσωπικούς ( ασθένεια, εύρεση νέου συντρόφου) ή για να επιτύχει καλύτερες συνθήκες διαβίωσης μετά από έναν επώδυνο χωρισμό, περιορίζοντας κατά αυτό τον τρόπο ή πολλές φορές αποστερώντας το δικαίωμα επικοινωνίας  του τέκνου με τον έτερο γονέα.

Όταν η λύση του γάμου γίνεται με συναινετικό διαζύγιο  στην διάταξη του άρθρου   1441 του Αστικού Κώδικα, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 § 2 του ν. 4055/2012, ορίζεται ότι  «Οι σύζυγοι μπορούν με έγγραφη συμφωνία να λύσουν το γάμο τους, εφόσον έχει διαρκέσει τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την κατάρτισή της. Η συμφωνία αυτή υπογράφεται από τα συμβαλλόμενα μέρη και από τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους ή μόνον από τους τελευταίους, εφόσον είναι εφοδιασμένοι με ειδικό πληρεξούσιο, το οποίο πρέπει να έχει δοθεί μέσα στον τελευταίο μήνα πριν από την υπογραφή του συμφωνητικού. Αν υπάρχουν ανήλικα τέκνα, για να λυθεί ο γάμος πρέπει η ανωτέρω συμφωνία να συνοδεύεται με άλλη έγγραφη συμφωνία των συζύγων που να ρυθμίζει την επιμέλεια των τέκνων και την επικοινωνία με αυτά, η οποία ισχύει ώσπου να εκδοθεί η απόφαση για το θέμα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 1513. Η κατά τα ανωτέρω έγγραφη συμφωνία, καθώς και το έγγραφο συμφωνητικό που αφορά την επιμέλεια και την επικοινωνία των ανήλικων τέκνων ή τη διατροφή αυτών, εφόσον έχει συμφωνηθεί, υποβάλλονται μαζί με τα ειδικά πληρεξούσια, όταν απαιτείται, στο αρμόδιο μονομελές πρωτοδικείο, το οποίο με απόφασή του, που εκδίδεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, επικυρώνει τις συμφωνίες και κηρύσσει τη λύση του γάμου, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου που αφορά την επιμέλεια, επικοινωνία και διατροφή των ανήλικων τέκνων αποτελεί εκτελεστό τίτλο».

Περαιτέρω, όπως ορίζεται από το άρθρο 1518 § 1 του Αστικού Κώδικα  η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει κυρίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 1520 § 1 ΑΚ ο γονέας, με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, διατηρεί το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας με αυτό. Επιπρόσθετα, σημειώνεται ότι στο άρθρο 5 της Διεθνούς Σύμβασης της Χάγης της 25.10.1980, ορίζεται ότι κατά την έννοια της παρούσας σύμβασης: α) το «δικαίωμα επιμέλειας» περιλαμβάνει το δικαίωμα αναφορικά με την μέριμνα του παιδιού, και ιδίως το δικαίωμα προσδιορισμού του τόπου διαμονής του, ενώ β) το «δικαίωμα επικοινωνίας» περιλαμβάνει το δικαίωμα να μεταφέρει κάποιος το τέκνο για ορισμένο χρονικό διάστημα σε τόπο άλλο από τον τόπο της συνήθους διαμονής του.

Συνεπώς, από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι ο γονέας, στον οποίο έχει ανατεθεί, έστω και προσωρινά, η επιμέλεια του προσώπου του παιδιού, έχει το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του, στα πλαίσια του οποίου μπορεί να απομακρύνει το τέκνο από την Ελλάδα και να το εγκαταστήσει σε άλλη χώρα της επιλογής του, ο άλλος γονέας έχει δικαίωμα, στα πλαίσια της άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας με το τέκνο, να το μεταφέρει στην Ελλάδα (όπου είναι ο τόπος της δικής του διαμονής) για ορισμένο χρονικό διάστημα, η διάρκεια του οποίου θα ορισθεί από το δικαστήριο με τη δικαστική απόφαση που ρυθμίζει την άσκηση του δικαιώματος της προσωπικής επικοινωνίας (ΓνωμΕισΑΠ 1/1999, ΝοΒ 48, 272).  Σε κάθε περίπτωση  θα πρέπει να σταθμίζονται για την απόφαση μετοίκησης του τέκνου στο εξωτερικό ή σε άλλη πόλη οι θετικές ή αρνητικές  επιπτώσεις που θα έχει στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού η διακοπή της επικοινωνίας και η «απομάκρυνσή» του από τον άλλο γονέα, διαφορετικά αν αυτό το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και αποσκοπεί μόνο στην διακοπή της όποιας επικοινωνίας με τον έτερο γονέα, συνιστά η πράξη αυτή περίπτωση κακής άσκησης γονικής μέριμνας (άρθρο 1532 ΑΚ) .

Με το άρθρο 139 του Ν. 4714/2020 (ΦΕΚ Α 148 /31.7.2020), όπως ισχύει από την 31-7-2020,  εισήχθη το νέο άρθρο 1519 του Αστικού Κώδικα σύμφωνα με το οποίο ρυθμίζονται τα σχετικά με την μεταβολή του τόπου διαμονής του ανήλικου τέκνου, που ο γάμος των γονέων του  έχει λυθεί με διαζύγιο ή έχει ακυρωθεί . Ειδικότερα  η νέα αυτή διάταξη ορίζει ότι «Μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτεί προηγούμενη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη οριστική δικαστική απόφαση μετά από αίτημα οποιουδήποτε από τους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέσο“.

Με την διάταξη αυτή  η χώρα μας αρχικά συμμορφώθηκε –όπως έχει γίνει και με άλλες χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης- προς τη Σύσταση  CM/REC 215 (4)  και το ψήφισμα 2079 του 2015  της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης καθώς και με το σύνολο της νομοθεσίας  περί προστασίας των δικαιωμάτων του  ανθρώπου, κάνοντας τα πρώτα βήματα για την  προώθηση του θεσμού  της συνεπιμέλειας. Ουσιαστικά  με αυτή ο  Έλληνας νομοθέτης δεν επιδιώκει να περιορίσει την ελευθερία του γονέα που έχει την επιμέλεια  τέκνου, αλλά να προασπίσει την ακώλυτη άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας  του έτερου γονέα με το τέκνο. Αφορά δηλ. εκείνες τις περιπτώσεις όπου επηρεάζεται ουσιωδώς η άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του άλλου γονέα, όπως στην περίπτωση που θέλει ο έχων την επιμέλεια  να μετοικήσει σε κράτος του εξωτερικού και όχι απλά να μεταβεί για ολιγοήμερες διακοπές στο εξωτερικό ή να αλλάξει την κατοικία του από μια συνοικία σε άλλη  στην ίδια πόλη. Δεν χάνει συνεπώς  ο γονέας  που ασκεί την επιμέλεια του ανήλικου το δικαίωμα μετακίνησης σε μακρινό μέρος, αρκεί να έχει εξασφαλίσει την προηγούμενη συμφωνία του άλλου γονέα ή σε περίπτωση μεταξύ τους διαφωνίας, οριστική δικαστική απόφαση που να του  επιτρέπει την μετακίνηση του τέκνου, όπου θα καθορίζει ανάλογα την περίπτωση, εκ νέου τα χρονικά διαστήματα επικοινωνίας (π.χ μεγαλύτερο διάστημα καλοκαιρινών διακοπών), την κάλυψη  εξόδων μετάβασης για επικοινωνία με τέκνο σε περίπτωση αδυναμίας  του  έτερου γονέα ή την δυνατότητα επικοινωνίας με σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα (π.χ. skype, facetime, viber κλπ).

Τέλος όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω γνώμονας για τους γονείς αλλά και για την κρίση του δικαστή θα είναι το πραγματικό συμφέρον του ανήλικου τέκνου δηλαδή θα πρέπει να σταθμιστεί κατά πόσο η αλλαγή του τόπου διαμονής του ανηλίκου θα βελτιώσει τις συνθήκες της ζωής του, θα διασφαλίσει ευκολότερη και ποιοτικότερη πρόσβαση στην εκπαίδευση, καλύτερη ποιότητα ζωής, περισσότερες ευκαιρίες να εκπληρώσει τους στόχους του, καλύτερες συνθήκες να αναπτύξει την  προσωπικότητά του και  κατά πόσο η μακρόχρονη απουσία του άλλου γονέα και δεν θα έχει σημαντική επίπτωση στην ανάπτυξη της  προσωπικότητάς του. Συνεπώς σε  καμία περίπτωση  η μεταβολή του τόπου κατοικίας του ανηλίκου και δη η μετάβαση στο εξωτερικό ή σε άλλη πόλη δεν θα πρέπει να αποτελεί μέσο εκδίκησης του έτερου γονέα, καθώς  η βίαιη διακοπή της επικοινωνίας μπορεί να συνιστά και αυτομάτως περίπτωση κακής άσκησης της γονικής μέριμνας κατά άρθρο 1532 ΑΚ  και να δικαιολογήσει την αφαίρεση της γονικής μέριμνας  από τον έτερο γονέα κατά άρθρο 1536 ΑΚ λόγω μεταβολής συνθηκών.

Αφήστε σχόλιο

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com