preloader

Πανελλήνια έρευνα 2014 για τη διατροφή, φυσική δραστηριότητα και σωματικό βάρος των εφήβων

Η φυσική δραστηριότητα, ο αθλητισμός και η σωστή διατροφή αποτελούν προϋποθέσεις για μια καλή υγεία – φυσική και ψυχολογική – όχι μόνο στη διάρκεια της εφηβείας, αλλά και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή.

Τις τελευταίες δεκαετίες η παιδική παχυσαρκία παίρνει διαστάσεις επιδημίας και η αντιμετώπισή της αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς. Πλήθος μελετών συγκλίνουν στο ότι η παχυσαρκία έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες στη σωματική και στην ψυχοκοινωνική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Τα παχύσαρκα παιδιά είναι πιθανότερο να εξελιχτούν σε παχύσαρκους ενήλικες, ενώ παράλληλα η παχυσαρκία στη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας φαίνεται να σχετίζεται με την κατάθλιψη, τη χαμηλή αυτοπεποίθηση, την αρνητική εικόνα για το σώμα και τη χαμηλότερη ποιότητα ζωής.

Πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα 4.141 μαθητών ηλικίας 11, 13 και 15 ετών ρωτήθηκαν το 2014 σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, τη συχνότητα με την οποία ασκούνται, το βάρος τους και την εικόνα του σώματός τους.

Διατροφικές συνήθειες των εφήβων

Λήψη πρωινού

Δύο στους 5 εφήβους λαμβάνουν πρωινό (43,2%) και τις 7 ημέρες της εβδομάδας, με τα αγόρια να κατέχουν σημαντικότερο ποσοστό (45,6%) σε σχέση με τα κορίτσια (40,9%). Επίσης, οι έφηβοι των 11 ετών υπερέχουν σε ποσοστό (49,2%) έναντι των 13χρονων (41,5%) και των 15χρονων (39%).

Τις ημέρες του σχολείου λαμβάνουν πρωινό κάθε μέρα οι μισοί μαθητές (51,8%), με τα αγόρια να κατέχουν το υψηλότερο ποσοστό (54,5%) έναντι των κοριτσιών (49%), ενώ ένας στους τέσσερις εφήβους αναφέρει ότι παραλείπει το πρωινό και τις 5 ημέρες του σχολείου, με τα κορίτσια να υπερέχουν σε ποσοστό 25,7% έναντι των αγοριών σε ποσοστό 22,1%.

Ρωτώντας τους εφήβους πόσο συχνά τρώνε πρωινό με τους γονείς τους, το 17,5% αυτών ανέφερε ότι τρώνε πρωινό με τους γονείς τους κάθε μέρα. Ωστόσο, ένας στους 4 εφήβους ανέφερε ότι δεν τρώει ποτέ πρωινό με τον πατέρα ή την μητέρα του (28%).

Ποιότητα διατροφής

 Η ποιότητα διατροφής των εφήβων διερευνήθηκε ως προς την εβδομαδιαία κατανάλωση διαφορετικής διατροφικής ποιότητας τροφίμων. Συγκεκριμένα, οι μαθητές ρωτήθηκαν πόσες φορές την εβδομάδα τρώνε συνήθως φρούτα / λαχανικά, γλυκά / καραμέλες / σοκολάτες, και πόσες φορές καταναλώνουν αναψυκτικά που περιέχουν ζάχαρη. Επιπλέον ρωτήθηκαν για τη συχνότητα κατανάλωσης καφέ και ενεργειακών ποτών.

Σχεδόν ένας στους 3 εφήβους (31,6%) τρώει τόσο φρούτα όσο και λαχανικά τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα, σε υψηλότερο ποσοστό τα κορίτσια (33,6%) συγκριτικά με τα αγόρια (29,6%). Παρόμοιο ποσοστό (32,7%) αναφέρει κατανάλωση γλυκών ή αναψυκτικών τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα, με τα αγόρια και τα κορίτσια σε παρόμοια ποσοστά. Μεγαλώνοντας οι έφηβοι κάνουν λιγότερο υγιεινές επιλογές στη διατροφή τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα χαμηλό αλλά άξιο προσοχής ποσοστό των εφήβων (2,8%) αναφέρουν ότι τρώνε φρούτα και λαχανικά το πολύ μία φορά την εβδομάδα, ενώ παράλληλα καταναλώνουν γλυκά και αναψυκτικά τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα.

Κατανάλωση καφέ και ενεργειακών ποτών

Στην ερώτηση για το πόσο συχνά καταναλώνουν καφέ και ενεργειακά ποτά που περιέχουν καφεΐνη, ένας στους 4 έφηβους αναφέρει ότι καταναλώνει καφέ τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα, σε σημαντικότερο ποσοστό τα αγόρια (29,4%) συγκριτικά με τα κορίτσια (23,7%). Ποσοστό 7,7% των εφήβων αναφέρουν ότι καταναλώνουν καφέ τουλάχιστον 5-6 ημέρες την εβδομάδα, με το ποσοστό να εκτοξεύεται σε 16,3% μεταξύ των 15χρονων εφήβων.

Όσον αφορά τα ενεργειακά ποτά, ένας στους 9 εφήβους (11,5%) αναφέρει ότι καταναλώνει τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα, τα αγόρια σε σχεδόν τετραπλάσιο ποσοστό (18,1%) από τα κορίτσια (4,9%). Ποσοστό 2,8% των εφήβων αναφέρουν κατανάλωση ενεργειακών ποτών τουλάχιστον 5-6 ημέρες την εβδομάδα.

Φυσική δραστηριότητα

Οι έφηβοι ρωτήθηκαν πόσο συχνά έκαναν την προηγούμενη εβδομάδα κάποια φυσική δραστηριότητα για περισσότερα από 60 λεπτά. Ως φυσική δραστηριότητα ορίζεται οποιαδήποτε δραστηριότητα αυξάνει τους σφυγμούς της καρδιάς και προκαλεί λαχάνιασμα (π.χ. περπάτημα για το σχολείο, παιχνίδι με τους φίλους, διάφορα αθλήματα).

Ένας στους 3 εφήβους (36%) ανέφερε ότι έκανε κάποια φυσική δραστηριότητα τουλάχιστον 5 ημέρες την τελευταία εβδομάδα πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας. Τα αγόρια έκαναν φυσική δραστηριότητα σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (44,5%) συγκριτικά με τα κορίτσια (27,6%). Το ποσοστό των εφήβων που κάνουν κάποια φυσική δραστηριότητα μειώνεται, καθώς αυξάνεται η ηλικία τους.

Σωματικό βάρος και εικόνα σώματος

Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)

Ζητήθηκε στους έφηβους να προσδιορίσουν το ύψος και το βάρος τους. Στη συνέχεια υπολογίστηκε ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) χρησιμοποιώντας τον τύπο ΔΜΣ=Βάρος / Ύψος2 (kg/m2). Οι έφηβοι κατηγοριοποιήθηκαν σε ελλιποβαρείς, υπέρβαρους, παχύσαρκους και εκείνους με φυσιολογικό βάρος.

Από τον υπολογισμό του ΔΜΣ, ένας στους 12 εφήβους (8,1%) κατηγοριοποιείται στην Ελλάδα ως ελλιποβαρής και δύο στους 10 (21,3%) ως υπέρβαροι / παχύσαρκοι, με ποσοστό σημαντικά υψηλότερο αυτό των αγοριών (25,2%) έναντι των κοριτσιών (17,5%). Όσο αυξάνεται η ηλικία, η διαφορά των δύο φύλων γίνεται εντονότερη, ενώ δεν παρατηρούνται σημαντικές διαφορές στο ποσοστό των υπέρβαρων / παχύσαρκων εφήβων μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων (11, 13 και 15 ετών).

Αυτοαντίληψη για το σωματικό βάρος

Ζητήθηκε από τους έφηβους να προσδιορίσουν την αντίληψη που έχουν για το σωματικό τους βάρος, κατά πόσο δηλαδή πιστεύουν ότι το σώμα τους είναι παχύ, κανονικό ή αδύνατο.

Περισσότεροι από τους μισούς εφήβους (54,9%) απάντησαν ότι θεωρούν το σώμα τους κανονικό, με παρόμοιο ποσοστό μεταξύ αγοριών και κοριτσιών. Αδύνατο θεωρούν το σώμα τους ποσοστό 20,4% των εφήβων, με περισσότερα τα αγόρια (24%) από ό,τι τα κορίτσια (16,9%).

Σχεδόν ένα στα 3 κορίτσια (29,5%) και ένα στα 5 αγόρια (19,7%) θεωρούν ότι το σώμα τους είναι παχύ, ενώ οι μεγαλύτεροι σε ηλικία έφηβοι θεωρούν σε υψηλότερο ποσοστό ότι το σώμα τους είναι παχύ σε σχέση με τους μικρότερους.

Από διασταυρώσεις μεταξύ του ΔΜΣ των εφήβων και της αυτοαντίληψής τους για το βάρος τους, προκύπτει ότι τρεις στους 5 εφήβους (63%) έχουν επίγνωση του σωματικού τους βάρους, σε παρόμοια ποσοστά αγόρια (61,4%) και κορίτσια (64,6%). Ωστόσο, ένας στους 9 μαθητές (11,1%) θεωρούν ότι το σώμα τους είναι παχύ, ενώ σύμφωνα με τον ΔΜΣ το βάρος τους είναι φυσιολογικό ή χαμηλότερο του φυσιολογικού. Το βάρος τους υπερεκτιμούν (ως παχύ) σε σημαντικότερο ποσοστό τα κορίτσια (16,1%) συγκριτικά με τα αγόρια (6%). Αντίστροφα, ποσοστό 7,9% των εφήβων θεωρούν ότι το σώμα τους είναι κανονικό ή αδύνατο, ενώ σύμφωνα με τον ΔΜΣ είναι υπέρβαροι / παχύσαρκοι, περισσότερο τα αγόρια (11,6%) από ό,τι τα κορίτσια (4,2%).

Ικανοποίηση για την εξωτερική εμφάνιση

Οι έφηβοι κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με το πώς νιώθουν για το σώμα τους αυτή την περίοδο και συγκεκριμένα για το κατά πόσο μισούν το σώμα τους, νιώθουν θυμό γι’ αυτό, τους αρέσει η εμφάνισή τους παρά τις ατέλειές της και είναι ικανοποιημένοι και κατά πόσο είναι απογοητευμένοι με την εξωτερική τους εμφάνιση. Οι απαντήσεις τους μετρήθηκαν με σκορ με βαθμολογία από 5 έως 25, όπου 25 είναι η καλύτερη δυνατή εικόνα που έχει ο έφηβος με το σώμα του).

Τα αποτελέσματα δείχνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εξωτερική εμφάνιση στα αγόρια (σκορ 20,68) συγκριτικά με τα κορίτσια (σκορ 19,22). Η ικανοποίηση των εφήβων φαίνεται να συνδέεται με το σωματικό βάρος. Δηλαδή, οι έφηβοι που είναι παχύσαρκοι έχουν σημαντικά χαμηλότερο σκορ (18,6) στην ικανοποίηση από την εξωτερική εμφάνιση, συγκριτικά με τους έφηβους με φυσιολογικό βάρος (σκορ 20,40), αλλά και τους ελλιποβαρείς (σκορ 20,58). Η συσχέτιση αυτή ισχύει και για τα δύο φύλα, αλλά είναι εντονότερη στα κορίτσια.

Δίαιτα

Στην ερώτηση σχετικά με το αν κάνουν δίαιτα την περίοδο της έρευνας ή αν προσπαθούν με κάποιον άλλο τρόπο να χάσουν κιλά, σχεδόν οι μισοί μαθητές  (48,3%) απάντησαν ότι το βάρος τους είναι κανονικό και ότι δεν κάνουν δίαιτα, σε υψηλότερο ποσοστό τα αγόρια (53,7%) από ό,τι τα κορίτσια (42,9%).

Ένας στους 5 εφήβους (20,2%) απάντησε ότι κάνει δίαιτα αυτή την περίοδο, σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό τα κορίτσια (24,5%) συγκριτικά με τα αγόρια (15,9%) και οι μεγαλύτεροι έφηβοι συγκριτικά με τους μικρότερους. Ποσοστό 22,6% των εφήβων απάντησε πως δεν κάνει δίαιτα, αλλά θα ήθελε να χάσει βάρος, ενώ ένας στους 10 (9%) απάντησε ότι θα ήθελε να πάρει βάρος.

Δείτε ΕΔΩ ολόκληρη την έρευνα

http://www.epipsi.gr/