HPV και εφηβεία: Όσα θέλουμε να γνωρίζουμε για το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

ta-emvolia-kai-i-simantikotita-tousΓράφει στο efiveia.gr η Χειρουργός, Μαιευτήρας- Γυναικολόγος Μαριλία Νικολαΐδου

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες εφαρμόζεται ευρέως ο εμβολιασμός κατά του ιού HPV (Human Pappiloma Virus ή Ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων). Είναι πλέον γνωστό και επιστημονικά τεκμηριωμένο πως η μόλυνση από τον ιό, εφόσον δεν διαγνωσθεί και αντιμετωπισθεί όπως χρειάζεται οδηγεί σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις στην δημιουργία καρκίνου τραχήλου της μήτρας. Η ανακάλυψη λοιπόν και η εφαρμογή του εμβολίου ήδη από την εφηβεία έχει μειώσει σημαντικά τα περιστατικά καρκίνου τραχήλου μήτρας αλλά και των τραχηλικών δυσπλασιών και των κονδυλωμάτων.

ΠΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΕΤΑΙ Ο ΙΟΣ ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ

Ο HPV είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως με την σεξουαλική επαφή. Οποιοσδήποτε είναι λοιπόν σεξουαλικά ενεργός μπορεί να μολυνθεί. Μέχρι σήμερα έχουν ταυτοποιηθεί πάνω από 120 στελέχη (τύποι) του ιού. Γύρω στους 60 από αυτούς προσβάλλουν το γεννητικό σύστημα.

Tα στελέχη του ιού διακρίνονται σε υψηλού κινδύνου (High Risk) και σε χαμηλού κινδύνου (Low Risk). Τα υψηλού κινδύνου προκαλούν σοβαρές βλάβες στον τράχηλο της μήτρας ενώ τα χαμηλού κινδύνου χαμηλού βαθμού δυσπλασίες και κονδυλώματα.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΡΑΧΗΛΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ

Οι τραχηλικές δυσπλασίες είναι ανωμαλίες των κυττάρων του τραχήλου που προκαλούνται όταν ο ιός προσβάλλει τον τράχηλο.  Διακρίνονται σε Χαμηλού βαθμού (Low Grade) και σε Υψηλού Βαθμού (High Grade). Οι τραχηλικές δυσπλασίες δεν δίνουν συμπτώματα και ο μόνος τρόπος διάγνωσης είναι το Τεστ Παπανικολάου.

Οι χαμηλού βαθμού δυσπλασίες χρήζουν απλά παρακολούθησης και συνήθως υποστρέφουν αυτόματα μέσα σε 6-12 μήνες. Αντίθετα, στις υψηλού βαθμού δυσπλασίες πρέπει να επέμβουμε χειρουργικά και να αφαιρέσουμε το τμήμα του τραχήλου που εμφανίζει την αλλοίωση.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ

Πρόκειται για καλοήθη μορφώματα τα οποία προκαλούνται από τον ιό, κυρίως από Χαμηλού Κινδύνου στελέχη. Συχνότερα προκαλούνται από τα στελέχη 6 και 11, χωρίς βέβαια να αποκλείονται και άλλοι τύποι. Η μορφή τους και το μέγεθος ποικίλουν: μπορεί να είναι επίπεδα ή μισχωτά ή ανθοκραμβοειδή. Μπορεί να έχουν μέγεθος χιλιοστών ή να γίνουν ευμεγέθη. Παρότι πρόκειται για καλοήθη μορφώματα, προκαλούν μεγάλη αναστάτωση και άγχος στην γυναίκα, ιδιαίτερα αν είναι μεγάλα και ορατά. Μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του αιδοίου, στον κόλπο, στους μηρούς ή ακόμη και στους γλουτούς ή στον πρωκτό.

HPV ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

Όλες οι σεξουαλικά ενεργές γυναίκες μπορεί να μολυνθούν από τον ιό. Οι έφηβες ωστόσο βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο καθώς ο τράχηλος της μήτρας πριν τα 18 έτη είναι «ανώριμος» με αποτέλεσμα η τοπική του ανοσία να μην είναι πλήρως αναπτυγμένη, γεγονός που τον καθιστά περισσότερο ευάλωτο στη λοίμωξη από τον ιό σε σχέση με μία ενηλικη γυναίκα. Εκτός αυτού η χρήση του προφυλλακτικού είναι δυστυχώς περιστασιακή στην ηλικία αυτή και η εναλλαγή των συντρόφων συχνή. Όλα τα παραπάνω καθιστούν την έφηβη ιδιαίτερα ευάλωτη στον ιό.

ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ

Το εμβόλιο κατά του HPV προστατεύει την γυναίκα από τα στελέχη 6 και 11 που προκαλούν κονδυλώματα και από τα 16 και 18 που ευθύνονται για το 98% των περιστατικών καρκίνων τραχήλου μήτρας. Μπορεί να γίνει από την ηλικία των 11 ετών και μετά. Όσο μικρότερη η ηλικία τόσο καλύτερη η ανταπόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος και άρα η παραγωγή αντισωμάτων κατά του ιού.

Το εμβόλιο μπορεί να γίνει και μετά την έναρξη των σεξουαλικών επαφών ή ακόμη και σε περιπτώσεις που μπορεί να υπάρχει ήδη λοίμωξη από τον ιό, καθώς η μόλυνση μίας γυναίκας από τον ιό δεν αποκλείει την επανα-μόλυνση στο μέλλον. Ακόμη λοπόν και στις περιπτώσεις που έχουμε κονδυλώματα ή τραχηλική δυσπλασία, καλό είναι το εμβόλιο να γίνεται για την αποφυγή μελλοντικών προσβολών.

ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ

Εκτός από μία ήπια ερυθρότητα στην περιοχή της ένεσης, δεν υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Το εμβόλιο είναι εντελώς ασφαλές καθώς παρασκευάζεται στο εργαστήριο και δεν εμπεριέχει πραγματικούς ιούς. Τα συστατικά του είναι παρασκευασμένα με μεθόδους βιοτεχνολογίας προκειμένου να «μιμηθούν» τον ιό και να ενεργοποιήσουν το ανοσοποιητικό για την παραγωγή αντισωμάτων. Με τον τρόπο αυτό σε μελλοντική επαφή της γυναίκας με τον ιό υπάρχουν έτοιμα αντισώματα τα οποία αδρανοποιούν τον ιό και τον εμποδίζουν να προσβάλλει τα κύτταρα.

ΠΩΣ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ

Για τα κορίτσια από 11 έως 15 ετών γίνονται 2 δόσεις σε διάστημα 6 μηνών. Από την ηλικία των 16 ετών και μετά απαιτούνται 3 δόσεις: μεταξύ 1ης και 2ης μεσολαβούν 2 μήνες και μεταξύ 2ης και 3ης 4 μήνες.

Πρεπει να σημειωθεί πως μέχρι το τέλος του 2016 το εμβόλιο χορηγείται δωρεάν από τα Ταμεία για τις γυναίκες μέχρι 26 ετών.

Από τον Ιανουάριο του 2017 η δωρεάν χορήγηση θα ισχύει μόνο για τα κορίτσια μέχρι 18 ετών. Ωστόσο όποιες γυναίκες άνω των 18 ετών έχουν συνταγογραφήσει μέσα στο 2016 έστω και μία δόση θα λάβουν δωρεάν και τις άλλες δύο.