Δίδυμα παιδιά στην εφηβεία

Γράφει στο efiveia.gr η Ψυχολόγος Χριστίνα Πολυδώρου

Από τη μήτρα της μητέρας τους ακόμα τα δίδυμα αδέρφια συγκρίνονται μεταξύ τους διαρκώς. Ανεξάρτητα για το αν πρόκειται για τις σχέσεις, το σχολέιο, τα αθλήματα ή την κοινωνική ζωή τα δίδυμα αδέρφια προσπαθούν το ένα να είναι καλύτερο από το άλλο. Οι γονείς τους, είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι όσο αδιάφορα και αν δείχνουν, πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού τους υπάρχει η απορία αν ο αδερφός ή η αδερφή τους έχουν καταφέρει κάτι καλύτερα από εκείνους.

Όλοι ο έφηβοι βρίσκονται στη φάση που κάνουν τα πρώτα βήματα ώστε να ανεξαρτητοποιηθούν, να αυτονομηθούν σε σχέση με την οικογένεια τους και να αποκτήσουν μια αίσθηση μοναδικότητας. Αυτό από μόνο του κάνει την περίοδο της εφηβείας  αρκετά ταραχώδη, τόσο για τους γονείς όσο και για τους ίδιους τους έφηβους. Για τα δίδυμα αδέρφια και τις οικογένειές τους, η ταραχή αυτή είναι διπλή. Τα δίδυμα αδέρφια είναι πιθανό να είναι ευερέθιστα και να εκνευρίζνται με όλα όσα συμβαίνουν γύρω τους. Οι διαφωνίες και οι καβγάδες μεταξύ τους ενδέχεται να είναι συχνότερες και εντονότερες και οι γύρω να μην είναι σε θέση να καταλάβουν το γιατί. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις, ακόμα και αν μεταξυ τους καταλαβαίνουν τι συμβαίνει, δυσκολεύονται πολύ να το εξηγήσουν στους άλλους.

Είναι ουσιώδες τα δίδυμα αδέρφια να αναπτύξουν ξεχωριστές φιλίες και ενδιαφέροντα από πολύ νωρίς στη διάρκει της ζωής τους. Ενώ κατά τη διάρκεια του Δημοτικού Σχολείου τα δίδυμα συχνά έχουν πολύ ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους, η περίοδος της εφηβείας είναι πολύ διαφορετική συνήθως με πολλές εντάσεις και επώδυνη. Η αλληλεπίδραση μεταξύ τους γίνεται διαφορετική. Ενώ προηγουμένως ήταν υποστηρικτικοί ο ένας προς τον άλλον, τώρα θυμώνουν, ζηλεύουν και γίνονται κακεντρεχείς. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δίδυμα αδέρφια κατά την εφηβεία έρχονται ακόμα πιο κοντά το ένα στο άλλο και αναζητούν να έχουν κοινά ενδιαφέροντα και φιλίες.

Οι γονείς συχνά μπερδεύονται και ανησυχούν με την αλλαγή συμπεριφοράς των διδύμων κατά την εφηβεία. Η εχθρική στάση του ενός προς το άλλο ή η υπερεμπλοκή του ενός στη ζωή του άλλου και ο μη διαχωρισμός τους διεγείρουν ερωτηματικά. Περιστατικά με καβγάδες και τσακωμούς που τους οδηγούν ακόμα και στο να μη μιλούν μεταξύ τους για μέρες είναι αναμενόμενα κατά την εφηβεία.

Μέχρι ποιο σημειο όμως μπορούν να το κάνουν αυτό και από ποιο σημείο και μετά πρέπει να εμπλακούν οι γονείς; Και πότε ειναι η στιγμή να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό;

Ποια είναι τα περιστατικά που αν συμβαίνουν υποδεικνύουν ότι θα ήταν καλό  να αναζητήσετε βοήθεια;

  1. Άγχος αποχωρισμού. Όταν το παιδί παρουσιάζει ιδιαίτερη ανησυχια όταν αποχωρίζεται (ή στην ιδέα και μόνο ότι πρόκειται να αποχωριστεί) τους γονείς ή το δίδυμο αφερφό ή αδερφή. Για παράδειγμα,  προέφηβοι 10-13 ετών ενδέχεται να αρνούνται να πάνε στο σχολείο σε διαφορετικό τμήμα από το δίδυμο αδερφό ή αδερφή του.
  2. Προβλήματα σχέσεων. Όταν αποτυγχάνουν να συνάψουν φιλίες που να διαρκούν στο χρόνο. Αυτό ενδέχεται να οφείλεται σε μειωμένες κοινωνικές δεξιότητες. Ωστόσο μπορεί να εμπεριέχει θυμό και ζήλια προς κάποιον που έχει δεδομένη τη μοναδικοτητά του.
  3. Προβλήματα στο σχολείο. Συχνά η αδυναμία συγκέντρωσης στο σχολείο ή η μειωμένη ακαδημαϊκή απόδοση οφείλεται σε καταθλιπτικό συνάισθηα ή μαθησιακές δυσκολίες που ενδέχεται να απορρέουν από τη δυναμική των διδύμων.
  4. Έντονη ζήλια ή ανταγωνισμός προς το δίδυμο αδερφό ή αδερφή. Τα συναισθήματα αυτά προκαλούν μεγάλη ένταση. Τα δίδυμα αδέρφια μπορεί να νιώσουν υπερβολική ζήλια  και ανταγωνισμό μεταξύ τους για διάφορα πράγματα (φίλους, αυτοκίνητα, παρέες, βαθμούς κ.α.). Μερικά δίδυμα αδέρφια έχουν την ανάγκη να είναι όλα «σε ισοπαλία» γεγονός που είναι αδύνατο, με αποτέλεσμα να αναπτύσσται ένας προβληματικός δεσμός μεταξύ τους.
  5. Απομόνωση. Όταν τα δίδυμα αδέρφια περνούν όλο τους το χρόνο μαζί και μοιράζοντι τα πάντα, απομονωμένα από το κοινωνικό σύνολο. Η συνακόλουθη έλλειψη εμπιστοσύνης και η αδυναμία δοκιμής νέων πραγμάτων χωρις την παρουσία του άλλου είναι προφανές ότι μόνο επιβαρυντικά μπορεί να λειτουργήσει στη μεταξύ τους σχέση αλλά και στον καθένα ξεχωριστά.

Η δυναμική που υπάρχει στη σχέση μεταξύ δύο διδύμων και ο ρόλος που παίρνει ο καθένας στη μεταξύ τους σχέση επηρρεάζεται άμεσα από τη συναισθηματιική κατάσταση και το επίπεδο ασφάλειας και επιτυχίας που βιώνει ο καθένας. Η ζήλια, ο ανταγωνισμός και η γενικότερη έλλειψη ευχαρίστησης είναι σημάδια ενός διαταραγμένου δεσμού μεταξύ των διδύμων. Η επέμβαση σε αυτό το δεσμό και η διασφάλιση μιας υγιούς σχέσης μεταξύ τους είναι μια πολύ σημαντική διαδικασία που απαιτεί πολλή προσπάθεια και χρόνο από όλη την οικογένεια.

Και ναι, είναι πιθανό να χρειαστείτε επαγγελματική βοήθεια. Η εφηβεία είναι σημαντική περίοδος για την ανάπτυξη των διδύμων, καθώς είναι η περίοδος κατά την οποία χτίζονται τα θεμέλια για ανεξάρτητη και ψυχολογικά υγιή και ευτυχισμένη ζωή.

Αναζητήστε τις βαθύτερες αιτίες των αντιπαραθέσεων μεταξύ των δίδυμων παιδιών σας. Το να μειώνετε προσωρινά τις εντάσεις δεν λύνει το πρόβλημα. Υπάρχουν συχνά θέμετα ταυτότητας που βρίσκονται πίσω από κάθε αντίδρασή τους και θα τους βοηθούσε πολύ να είστε εκεί ώστε να μοιραστούν τους προβληματισμούς τους. Αρκεί να μην ασκείτε κριτική και να είστε ανοιχτόμυαλοι.

Συμβουλές για να μεγαλώσετε συναισθηματικά ικανοποιημένα δίδυμα αδέρφια.

Τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη των μεθόδων τεκνοποιείας, είναι πολύ πιο συχνό από ότι στο παρελθόν να πραγματοποιούνται πολλαπλές κυήσεις. Πέρα από την ευτυχία που φέρνουν στην οικογένεια, τα δίδυμα ή τα τρίδυμα προκαλούν και άγχος στους γονείς σχετικά με το μεγάλωμά τους.

Καλείστε να είστε αποτελεσματικοί και οργανωμένοι, συνεπείς στο χρόνο και ικανοί να προσφέρετε φροντίδα στα παιδιά μέσα σε λογικά πλαίσια. Επιπλεον, αντιλαμβανόμενοι το βαθύ δέσιμο που έχουν μεταξύ τους είναι πολύ σημαντικό να υποστηρίζετε την υγιή ανάπτυξη και συναισθηματική τους ωρίμανση καθώς οδηγούνται προς την ενηλικίωση. Μόλις αντιληφθείτε τον τρόπο που σχετίζονται μαζί σας αλλά και μεταξύ τους, θα μπορέσετε να είστε πολύ πιο αποτελεσματικοί και επιτυχημένοι γονείς.

Τι να κάνετε:

Να δείχνετε κατανόηση στον ιδιαίτερο δεσμό που έχουν μεταξύ τους. Παρατηρήστε τα για να κατανοήσετε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται. Επιπλέον δεν είναι κακό να διαβάσετε και να ενημερωθείτε όσο καλύτερα μπορείτε για τον τρόπο που σχετίζονται τα δίδυμα αδέρφια τόσο μεταξύ τους όσο και με τους άλλους.

Φροντίστε να εξασφαλίσετε το αίσθημα της μοναδικότητας για κάθε παιδί. Αυτό θα προσφέρει αρμονία και λιγότερες διαμάχες κατά την εφηβική και ενήλικη ζωή. Το συναισθηματικό δέσιμο με κάθε ένα από τα δίδυμα παιδιά σας θα πρέπει να είναι μοναδικό και διαφορετικό για το καθένα.

Θεωρήστε το κάθε παιδί ανεξάρτητο και φερθείτε στο καθενα με διαφορετικό τρόπο. Μην περιμένετε ότι τα παιδιά σας θα είναι μαζί συνέχεια και μην τους συμπεριφέρεστε σα να είναι ενότητα. Αποφύγετε να αναφέρεστε σε αυτά ως «τα δίδυμα» αλλά χρησιμοποιείστε τα ονόματά τους κανονικά όπως κάνετε και με τα υπόλοιπα παιδιά σας. Επιπλέον, σιγουρευτείτε ότι δε συμπεριφέρεστε στο καθενα σα να είναι το μισό μιας ολότητας για παράδειγμα το ένα δίδυμο να είναι το καλό και το άλλο το κακό.

Τα δίδυμα και τα τρίδυμα αδέρφια έρχονται στον κόσμο μαζί. Ο αποχωρισμός του ενός από το άλλο όμως γίνεται από τη στιγμή της γέννησής τους και πρόκειται για μια οδυνηρή για αυτά διαδικασία. Πρέπει να δειχνετε ευαισθησία και σεβασμό στην ιδιαίτερη επαφή που έχουν μεταξύ τους, αναγνωρίζοντας όμως ότι δε είναι ένα, αλλα ότι το καθένα αποτελεί μια ολότητα.

Προσπαθείστε να μαθαίνετε τι είναι αυτό που δημιουργεί κάθε φορά την αντίδραση και την ένταση μεταξύ τους. Αναρωτηθείτε για τους λόγους που τα παιδιά σας δεν είναι ικανοποιημένα το ένα με το άλλο.  Ποιος ο δικός σας ρόλος σε αυτό; Μήπως το ένα από τα δύο νιώθει «το αγαπημένο της μαμάς και του μπαμπά»; Μήπως το ένα έχει περισσότερα προνόμια από το άλλο; Μήπως εξαρτώνται περισσότερο από όσο θα έπρεπε το ένα από το άλλο;

Κατανοήστε τις δράσες και τις αντιδράσεις μεταξύ τους. Το να λεκτικοποιείτε αυτό που πιστεύετε ότι συμβαίνει μεταξυ τους θα βοηθήσει τόσο εσάς όσο και τα παιδιά σας.

Αναγνωρίστε ότι τα παιδιά σας είναι ιδιαίτερα. Μιλήστε τους για το τι σημαίνει το ότι είναι δίδυμα ή τρίδυμα και πώς αυτό διαφέρει από το να είναι απλά αδέρφια. Εξηγήστε τους ότι είναι ιδιαίτερα και τι σημαίνει αυτό. Ρωτήστε τα αν τους αρέσει που έιναι δίδυμα. Πείτε τους πώς θα σας άρεσε να σχετίζονται μεταξύ τους και παροτρύνετέ τα να σας πούν τι σχέση θα ήθελαν εκείνα να έχουν μεταξύ τους.

Τι να αποφύγετε:

Μην αμφισβητήσετε τη δύναμή τους. Τα δίδυμα είναι δυνατό να γίνουν διπλός μπελάς για κάποιους γονείς (όχι μόνο σε σχέση με υλικά αγαθά και υπόχεώσεις, όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο) . Αντικειμενικά, τα δίδυμα ή τρίδυμα αδέρφια είναι δυνατό να προκαλέσουν αναταρχή στους γονείς και τα υπόλοιπα αδέρφια τους. Και αυτό γιατί τα  δίδυμα ή τριδυμα αδέρφια μπορούν πολύ πιο έυκολα να «κάνουν κόμμα». Αν αναζητήσετε και καταφέρετε να βρείτε τα σημάδια που υποδεικνύουν μια τέτοια κατάσταση, θα βοηθηθείτε πολύ στο να προλαμβάνετε τέτοιου είδους περιπέτειες.

Μην αφήσετε τα δίδυμα ή τρίδυμα αδέρφια να εξαρτώνται το ένα από το άλλο. Συχνά πολυάσχολοι γονείς αφήνουν τα αδέρφια να περνούν πολύ χρόνο μαζί για πολλές ώρες κάθε μέρα ενδεχομένως και συνέχεια. Κάτι τέτοιο επηρεάζει τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Πάρα πολύς χρόνος μαζί, τους δημιουργεί υπερεξάρτηση του ενός από το άλλο, που είναι πολύ δύσκολο να λυθεί στην περίπτωση που παγιωθεί. Συνακόλουθα, θα υπάρχουν επιπτώσεις στη σχολική επίδοση και τις κοινωνικές δεξιότητες. Επομένως, σιγουρευτέιτε ότι τα δίδυμα αδέρφια δεν παίζουν συνεχώς και αποκλειστικά μαζί. Φροντίστε να περνούν και χρόνο με άλλα παιδιά (ξεχωριστά και μαζί), αλλά και μόνα τους.

Μην αδιαφορείτε όταν τσακώνονται. Συχνά τα δίδυμα αφέρφια τσακώνονται για φαινομενικά μηδαμινούς λόγους και συχνά οι γονείς, εκνευρισμένοι από τους συνεχείς καβγάδες συνηθίζουν να πειθαρχούν και να τιμωρούν και τα δυο αδέρφια, χωρίς να ασχολούνται πραγματικά με το τι έχει συμβεί μεταξύ τους. Άλλοι, βλέπουν το ένα ως το πιο άτακτο ή αυτό που προκαλεί προβλήματα, δίνοντας στο άλλο την εικόνα αυτού που δεν κάνει ποτέ λάθος. Και οι δύο αυτοί τρόποι αντίδρασης είναι επιβλαβείς για τη συναισθηματική ευημερία των παιδιών. Είναι σημαντικό να προσπαθείτε να καταλάβετε ακριβώς τι έχει συμβεί προτού προβείτε σε επιπλήξεις και συνέπειες των πράξών τους. Κάντε το με τον καλύτερο τρόπο που μπορείτε και μετά φροντίστε να επιβάλετε διαφορετικές συνέπειες για το καθένα από τα δίδυμα ανάλογα με το μερίδιο ευθύνης  και τα ενδιαφέροντά του.

Αποφύγετε να τραβούν την προσοχή.

Είναι σύνηθες για τους άλλους να παρακολουθούν με περιέργεια τα δίδυμα και τρίδυμα αδέρφια, αφού αυτό δεν είναι το πιο σύνηθες. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσετε να μειώσετε τέτοιες συμπεριφορές όσο γίνεται περισσότερο, καθώς αυτό μπορεί  να τα κάνει να  νιώθουν διαφορετικά και να αλλοιώσει την εικόνα εαυτού και την ανεξαρτησία τους.

Επιπλέον, θα ήταν πολύ χρήσιμο να ζητήσετε από τους φίλους και την οικογένειά σας να μην αποκαλούν τα παιδιά σας «τα δίδυμα» ή «τα τρίδυμα», ειδικά αν τα γνωρίζουν τόσο καλά ώστε να τα ξεχωρίζουν και να μπορούν να τα αποκαλούν με τα ονόματά τους. Το αίσθημα της ανεξαρτησίας στα παιδιά  θεμελιώνεται μόλις μάθουν να αναγνωρίζουν το όνομά τους, το οποίο σίγουρα δε είναι «τα δίδυμα»

Μην τα ντύνετε με τα ίδια ρούχα

Φροντίστε το κάθε παιδί να έχει του δικά του ρούχα καθώς, το να μοιράζονται τα ίδια (αφού φορούν το ίδιο νούμερο) είναι μεν πρακτικό αλλά δημιουργεί μια υπερεμπλεγμένη σχέση μεταξυ τους που δεν τους δίνει τη δυνατότητα να αυτονομηθούν. Αυτού του είδους ο δεσμός θα περιπλέξει τη ζωή τους αφού θα τους κάνει να νιώθουν δυσφορικά σε πλαίσια όπου δεν είναι μαζί. Επομένως, από τη στιγμή που η ατομικότητα κρίνεται πολύτιμο χαρακτηριστικό είναι πολύ σημαντικό, φροντίστε να τους την εξασφαλίσετε από πολύ νωρίς στη ζωή τους. Αποφύγετε λοιπόν να έχουν κοινή γκαρνταρόμπα και να φορούν τα ίδια ρούχα, εκτός αν πρόκειται για κάποια συγκεκριμένη περίσταση όπου όλα τα παιδιά φορούν το ίδιο (π.χ. σχολική γιορτή, παρέλαση).

Συνοψίζοντας, η ανατροφή διδύμων γενικά είναι μια πρόκληση για τους γονείς. Καλείστε να δίνετε λύσεις σε τσακωμούς, καβγάδες και αντιζηλίες  πολύ συχνότερα από ότι αναμένατε. Παράλληλα είτε αυτοί που πρέπει να ενισχύσετε την ατομικότητα και την ανεξαρτησία του καθενός, αναγνωρίζοντας και δείχνονντας σεβασμό στον ιδιαίτερο δεσμό που υπάρχει μεταξύ τους, προκειμένου να τους εξασφαλίσετε μια υγιή συναισθηματική και ψυχική ανάπτυξη.

Ιδιαίτερα το διάστημα της εφηβείας η πρόκληση για τους γονείς επεκτείνεται και σε ακαδημαϊκό, κοινωνικό και διαπροσωπικό επίπεδο. Τις περισσότερες φορές η σχέση μεταξύ των διδύμων κατά την εφηβεία είναι τόσο ευεργετική, όσο και καταστροφική.

Τελικά τα δίδυμα ή τρίδυμα αδέρφια μεταφράζονται στα μυαλά των γονιών τους ως πολλαπλή ευτυχία, πολλαπλή πρόκληση, μερικές φορές μηδαμινός ύπνος και υπέρμετρη προσωπική ωρίμανση. Είναι πραγματικά ευλογία και προνόμιο το γεγονός ότι καλείστε να αναθρέψετε και να διαπαιδαγωγήσετε δίδυμα και τρίδυμα παιδιά και να τα οδηγήσετε τελικά στις ανεξάρτητες ενήλικες ζωές τους. Κάθε στάδιο αποτελείται από προκλήσεις αλλα και  ανταμοιβές. Και το να απολαύσετε το ταξίδι αυτό  αποτελεί μέρος του σχεδίου και προαπαιτούμενο ώστε να τα καταφέρετε!